در پیرامون شهر کاشان کاریز و در شهر آب انبارهای بسیار وجود دارد و رود قمصر تا جلگه فین و… امتداد دارد.
شهر کاشان در جلگه‌ای نسبتاًپهناور قرار گرفته و نزدیکترین کوه به کاشان کوه پلنگ نام ودر 10 کیلومتری جنوب باختری این شهر ( بلندی 2248 متر) قرار گرفته.
آب و هوا
معتدل وخشک، بیشترین درجه گرما در تابستانها 47 درجه بالی صفر و کمترین درجه گرما در زمستانها 10 درجه زیر صفر و میزان بارندگی حدود 150 میلی متر در سال است.
جمعیت
درسرشماری 1375 شهر کاشان 201372 نفر جمعیت داشت که 103203 نفر مرد و 98169 نفر زن و 47680 خانوار بود.
صادرات مهم
قالی، زیلو، پتو، پنبه، انواع پارچه، گلاب،‌عط، گل خشک، انواع شیرینی‌های سنتی و فرش‌های ماشینی.
راهها
1- راه آسفالته اصلی درجه یک بسوی شمال باختری کاشان – تهران 245 کیلومتر 2- راه فرعی درجه یک بسوی جنوب باختری باغشاه – فین 7 کیلومتر 3- راه اصلی بسوی جنوب کاشان – قمصر 30 کیلومتر 4- راه اصلی به سوی جنوب - کاشان – مورچه خورت اصفهان 155 کیلومتر 5- راه مرکز شهرستان – کاشان – نطنز کاشان بر سر راه آهن سراسری تهران – کرمان نیز قرار دارد.
تحقیقات باستان‌شناسی نشان داده است که انسان عهد حجر که تازه از کوه فرود آمده و در دشت سکونت گزیده بود بر روی همان مسیر کمانی شکل اطراف کویر نمک استقرار یافته بود.
قرارگاه انسان که تا کنون شناخته شده در کاشان سیلک بود. تپه بزرگ با عصار اولیه منتهی می‌شود و در تپه‌های کوچک تمدن تا اوایل عصر آهن می‌رسد. شاید مهمترین اکتشافات این قسمت کشف الواح عیلام اصلی می‌باشد که معین می‌سازد اقلاً بیش از دو هزار سال قبل از میلاد خط در ایران مرکزی وجود داشته است.
کهن‌ترین محل سکونت انسان که در دشت شناخته شده سیلک نزدیک کاشان است.
سیلک تنها نقطه‌ای است که درنجد « بلندی » که پیش از روزگار هخامنشی مدارک کهنی بدست آمده است تصور انسان در سیلک بسیار کهن‌تر از یونان است.
و همچنین استحکامات جنگی و نیروی دفاعی دهکده ما قبل تاریخی سیلک،‌به حدی برتری داشت که نه تنها با امرای محلی می‌جنگید بلکه در برابر سپاهیان دول بزرگ غرب مخصوصاً آشوری‌ها مقاومت و جنگ می‌کرد.
در ناحیه سیلک بهتر از سایر نقاط ایران می‌توان سیر تدریجی تمدن بشر رامشاهده کرد و چنین به نظر می‌رسد که این نقطه یکی از کهن‌ترین نقاط ایران است که تمدن در آن کشور نشو و نما کرده است.
هنگامی که نواحی شمال دنیای کهن را یخچال‌های دائمی فراگرفته بود در ایران بارانهای بسیار شدید و سیلابهای فراوان دائمی وجود داشته دریاچه‌های بزرگ در آن تشکیل شده بود.
رفته رفته آب دریاچه مرکزی خشک و جلگه‌های حاصلخیز مبدل به زمین‌های شوره‌زارگشت. در نتیجه مردم پیش از تاریخ، جلگه‌های نامبرده را ترک کرده چشمه‌ها و نواحی آب خیز، ماننداطراف چشمه فین را برای سکونت برگزیدند و در همین روزگار است که تپه‌های شمالی سیلکمورد سکونت قرار گرفته باین ترتیب باید چنین تصور کرد که هزاران سال پیش از تشکیل اولین شهر در سرزمین ایران مردمی در این سرزمین می‌زیسته‌اند.
کهن‌ترین مجسمه انسانی که در فلات ایران ( در کاشان) پیدا شد مجسمه‌ کوچکی است از جنس استخوان که به جای دستة چاقوی سنگی بکار می‌رفته این مجسمه متعلق به 4200سال ق – م است و پوشاکش منحصر به لنگی است که بر کمرش بسته.
چنین معلوم می‌‌شود که در اواسط هزاره چهارم پیش ازمیلاد مردم سیلک مس را می‌شناختند در حالی که ساکنان این ناحیه رو به ترقی و تکامل می‌رفتند یک تغییر و انقلاب بزرگ و ناگهانی زندگی آنان را در هم ریخت و این پدیده فوق‌العاده مانند زمین لرزه، جنگ، یا آتش‌سوزی به قدری شدید بوده که مردم خانه‌های خویش در تپه شمالی به کلی رها کرده و یک قشر لایه کلفت خاکستر هم روی ویرانه‌ها را پوشانیده بود. اما همین که مجدداً دوره سوم سیلک آغازمی‌گردد کوزه‌گری و فلزکاری در ایندوره به ترقی شایانی نایل می‌شود تا آنکه در دوره چهارم موردهجوم قبایل غربی قرار گرفته و یکباره زیر نفوذ و استیلای عیلامی‌ها می‌رود.
از تحقیقات انجام شده چنین برمی‌آید که چشمه فین ازحدودهفت هزار سال پیش تا کنون مورداستفاده بود و هر بار که سیلک ویران گشته باز به برکت همین چشمه دوباره سیلک آبادان گشت، در آخرین مرحله که ساکنان بومی در زیر توده‌های خاکستر آتش سوزی بوسیله مهاجمان از میان رفتند یا گریختند مهاجمان جای بومیان را گرفته ودر ناحیه فین کنونی ماندگار گشتند. علاوه بر این در اطراف چشمه‌های کوچک آن حدود مانند آران دشت، بیدگل، نوش آباد، نیاسر، ورزآباد و غیره ماندگار شدند.
نیاسر: آورده‌اند که اردشیر بابکان به هنگام گذر ازناحیه نیاسر از چشمه‌های آب آن منطقه که از بالای کوه سرازیر بود خوشش آمد، مدتی در آنجا درنگ کرد و پس از چند روز دستور داد تا در ناحیه کنونی نیاسری برافرازند و آتشکده‌ای نیز در آنجا ساخته شده و بنا به افسانه‌ای شهر تازه نیاسر نام یافت.
سده‌های بسیار از سرگذشت و سرنوشت سیلک و آن نواحی اطلاعات چندان درستی در دست نیست و طبق یک روایت دینی مسیحی که در آن به حقانیت مسیح سخن بمیان آمده چنین سخن رفته: « سه نفر مغ دانشمند زردشتی که هنگام تولدحضرت مسیح (ع) با هدایای مقدس و گرانبهائی رهسپار به بیت‌المقدس شدنداز شهر کاشان برخاسته و مبدأ عزیمت آن دانشمندان زردشتی بدین سفر مقدس شهر کاشان بوده است.
طبق روایات اسلامی: کاشان در اواخر ساسانی واحد چنان اهمیت و آبادی بوده که توانسته بود سپاهی از سربازان جنگجو به فرماندهی شیرزاد فرمانروای آنجا به میدانهای نبرد با تازیان بفرستد.
همچنین ایستادگی و سرسختی مردم آن دیار در برابر سپاهیان ابوموسی اشعری سردار فاتح عرب دلیل واضح مسلمی است بر اینکه در آن روزگار یک جامعه بزرگ و منظم نیرومندی در نواحی کاشان استقرار داشته است.
ابوموسی اشعری که از گرفتن کاشان نومید شد کوزه‌هائی از عقربهای نصبین را بدرون شهر روانه کرده و مردم از این جانوران موذی بجان آمده و تسلیم شدند و اعراب پس از تسلیم شدن بدان تاختند مردم را کشتند، همه اموال واحشام را غارت کردند و جنگجویان را به اسیری گرفتند
پس از اینکهتازیان بر منطقه کاشان جنگ انداختند و مردم این سامان برج و بارو و حصار شهر نداشتند به آسانی مورد مهاجمان بودند تا اینکه یکی از آبادی‌های چهل حصاران را که مکان کنونی کاشان بود مستحکم کردند و به گفته برخی زبیده همسر هارون‌الرشید دستور ساختن برج و باروی شهر کاشان را داد.
تازیان در طول سلطه خویش بر ایران همیشه قیامهای مردمی را با خشونت بسیار در هم می‌شکستند و مردم را می‌کشتند و دارائی‌های آنان راغارت می‌کردند. تا اینکه مرداویج 16-315-ه‍ ق به دشمنی تازیان برخاست ونواحی مرکزی ایران تا کاشان واصفهان را تصرف کرد و خاندانش مدت یک قرن بر این سامان فرمان راندند و آنگاه آل بویه بر نواحی مرکزی ایران دست یافت.
به نوشته این رسته که از مردم اصفهان بود « از جمله روستاهای اصفهان دو بخش سردسیر و گرمسیر کاشان که جایگاه آزاد مردان ولاگهر و خداوندان دانش و هنر می‌باشد و هم در آنجا قبیله‌ای تازی نژاد از قوم همدان اهل یمن می‌زیستندو این دو بخش به منزلة حدی ما بین حوزه‌های عمال قم و اصفهان است.
در 239 ه‍ ق در 346 زمین لرزه و در 347 وبا نواحی کاشان و اصفهان را آسیب فراوان رسانید. با روی کار آمدن عضدالدوله دیلمی کاشان رو به رونق و آبادانی نهاد واز 366 تا 373 ه‍ ق مؤید الدوله دیلمی فرمانروای اصفهان وکاشان گردید و صاحب ابن عباد وزیر نیز در ترویج دانش کوشید.
بنوشته کتاب مرآت البلدان: « کاشان بلدی است واقع در حد بیابان این شهر عظیم الاسم و قدیم الرسم می‌باشد. اطراف آن مزارع و قرای خوب و قنوات عدیده و میاه کثیره دارد. اهالی کاشان باصداقت ودانشمند مخصوصاً در حرف وصنایع و ساختن ظروف مسین و در این بلد معدن سنگ مرمر و لاجوردی دیدم که معدنی بخوبی آن درهیچ بلدی ندیده‌ام …
در اوایل سده پنجم علاءالدوله کاکویه فرمانروای کاشان واصفهان گشت و در آبادانی قلمرو خویش کوشید.
به نوشته کتاب حدود العالم: « کاشان شهری است بسیار نعمت و از آنجا دبیران و ادیبان خیزند.»
با روی کار آمدن سلجوقیان کاشان شهری صنعتی و پر اهمیت گشت. آورده‌اند که ابولؤلؤ که عمر را کشت از مردم کاشان بود و چون به کاشان گریخت مورد محبت و مهر مردم این سامان قرار گرفت.
ابن حوقل چنین آورده است: « کاشان ( قاسان) شهر کوچکی است و بناهای آن از گل ساخته شده و همة شهرهای جبال جزری چنین است».
مقدسی در باره کاشان نوشته است: « کاشان را شهری نامور و کهنسال در مرکز کویر می‌دانست و گفت: « پیرامون آن کشتزارهای آباد و کاریزهای فراوان دارد. در ساختمان قمقه ماهرند … مرکز هلوی خوب است. عقربهای شگفت‌انگیز دارد.
در تقویم البلدان آمده است: « کاشان شهری است پر نعمت در وسط بلاد جبل خراجش بخراج قم افزوده شود» و به نقل از اللباب کاشان شهری است نزدیک قم و مردمانش شیعی هستندو جماعتی از علما بدان منسوبند.
حمدالله مستوفی آورده است: بنای شهر را به زبیده همسر هارون الرشید نسبت داده است بر ظاهر قلعه‌ای گلین است که آن را فین خوانند. هوایش گرمسیر و آبش از کاریز فین ورودی است که از قهرود نیاسر آید …)
در نیمه دوم قرن نهم واول قرن دهم پارچه‌های ابریشمی کاشان شهرت بسیار داشت وشهر نیز پرجمعیت بود. در نیمه دوم قرن دهم زمین لرزه به آن سخت آسیب رساند. در 1192 نیز زمین لرزه به کاشان بیش از پیش آسیب رسانید تا اینکه در روزگار کریمخان بازارش رونق یافت و خندقی بدور شهر کشیدند.
به نوشته شاردن « در هیچ یک از شهرهای ایران،‌مصنوعات و منسوجات مخمل و حریر وتافته و ابریشم و قطعات زربفت و سیم بفت و زری‌های ساده و گلدار و ابریشمی بیشتر از کاشان و حومه تهیه نمی‌گردد. تنها در یکی از نقاط حومه شهر، هزارنفر کارگر ابریشم بافت کار می‌کنند. این آبادی آران نام دارد. در فاصله دو فرسخی شهر واقع و از دور همچون شهر زیبائی جلوه‌گر است. دو هزار باب خانه و باغچه و ششصد باغ زیبا دارد.
توماس هربرت در 1628 درباره کاشان چنین گفته است: « کاشان را از حیث عظمت و ثروتو زیبائی حقا می‌توان دومین شهر ایران نامید. سکنه‌اش قریب 4000 خانوار می‌باشند. خانه‌ها خوب ساخته شده و داخل بسیاری از آنها گچبری و نقاشی شده است. مساجد و امامزاده‌ها دارای گنبدهای زیبا و به رنگ فیروزه‌ای می‌باشد. بازار کاشان خیلی بزرگ و یکنواخت وانباشته از انواع منسوجات ابریشمی و زری‌دوزی و پشمی است کهاز حیث بافت و رنگ‌آمیزی در دنیا بی نظیر است. کاروانسرای این شهر بسیار عالی و از تمام کاروانسراهائی که ما در ایران دیدیم بهتر است.»
در تاریخ اجتماعی کاشان آمده است: کاشان مقر قبایل کاسو یا کاشو بوده کلمه کاسو یا کاشو رفته رفته تبدیل به کاسیان کاشیان و سرانجام کاشان شده است.
چون نخستین جایگاه آبادانی این ناحیه به دستور شاهان کیانی در کنار چشمه فن کاشان ساخته آن را کی آشیان یعنی جای شاهان گفته‌اند.
کاشان از اسامی بتخانه‌هاست و به معنی نوعی از مسکن می‌باشد که اسم خاص شهر شده است کاشان به خانه‌های تابستانی گفته می‌شود که از چوب و نی ساخته شده است.
کاشان به لغت‌های قدیم معبد و جای جشن و … بوده است.
بافت تاریخی کاشان
در مجموعه بافت تاریخی و قدیمی کاشان آثار فعالیتهای وسیع و همه جانبه ای در فنون مختلف معماری دیده می‌شود که آمیخته با شرایط خاص اقلیمی بوده که با هنرهای سنتی و مصالح محلی آراسته شده است.
در قلب بافت تاریخی، بازار در محور اصلی قرار داشته ومحلات مختلف در دو سوی آن شکل گرفته‌اند. بین محله‌ها، کوچه‌های تنگ پیچ در پیچ به میدانی گشوده می‌شوند. محلات هر یک دارای مسجد، حسینیه، آب انبار و گرمابه و بازارچه بود که در محلات بزرگ به چند برابر می‌رسید. واحدهای مسکونی تنگاتنگ دارای دیوارهای بلن با اتاقهای زمستانی و تابستانی بود.
آثار تاریخی کاشان
بدون شک کاشان پس از اصفهان و شیراز و یزد، از نظر کثرت آثار و ابنیه تاریخی در صدر است. به همین جهت هموراه مورد توجه محققان داخلی و سیاحان خارجی بوده و آنان در کتب خود به کرات از گنجینة آثار تاریخی این شهر یاد کرده و تصاویر ارزنده‌ای نیز به یادگار گذاشته‌اند.
بقعه سلطان میر احمد: این بقعه در محله‌ای به همین نام، و در خیابان امام خمینی کوچه زیارت قرار دارد و از آثار دوره صفوی به شمار می‌رود. بنا دارای گنبد هرمی شکل، سردر، صحن و ایوان و دو مناره کاشیکاری است. تاریخ ساختمان این بقعه طبق کتیبه کاشی، سال 941 هجری و قمری است، این بقعه دارای 5 در نفیس چوبی است که در نهایت ظرافت حکاکی شده و مورخ به سالهای 941، 933، 915، 1241هجری است.
بقعه سلطان عطابخش: بقعه سلطان عطابخش در خارج دروازه قدیم اصفهان و در خیابان ملا حبیب‌الله شریف واقع شده و بنای اولیه آن طبق نظر باستان شناسان، متعلق به دوره آل بویه می‌باشد.
بقعه چهل دختران: در سمت غرب بقعه سلطان میر احمد و به فاصله صد متری آن قرار دارد و از آثار قرن هشتم هجریست. در داخل گنبد آثاری از تزئینات کاشی دیده می‌شود.
بقعه ابولؤلؤ: به فاصله دویست متری از خیابان امیرکبیر واقع شده است تاریخ بنا معلوم نیست لیکن با توجه به تاریخ مندرج بر روی کاشی‌های روی قبر می‌توان آن را به دوره ایلخانی نسبت داد.
گنبد و ایوان از آثار دوره صفویه است ولی در دوره قاجاریه، در زمان حکمرانی حسنقلی‌خان برادر فتحلیشاه و هم چنین توسط محمد حسن خان رخت دار حاکم کاشان در زمان ناصرالدین شاه مرمت شده است.
بقعه شاهزاده ابراهیم: در کنار خیابان امیرکبیر قرار دارد و از آثار دوره قاجاریه است. این بنا دارای گنبد کاشیکاری با دو گلدسته مرتفع، صحن وسیع و با صفا، ایوان آئینه‌کاری و حرم مزین به گچبری و آئینه‌کاری و نقاشی است.
بقعه و تکیه طاهر و منصور: از مهمترین تکایای تاریخی کاشان تکیه سرپوشیده طاهر و منصور در گذری به همین نام است. طبق نوشته تاریخ قم مدفونین بقعه طاهرین ابوالقاسم بن زید بن حسن ابن علی (ع) و فرزندش ابومنصور است.
برفراز بقعه گنبد و گلدسته‌ای کاشیکاری دیده می‌شود. کتیبه روی درب تاریخ 1110 هجری را نشان می دهد
بقعه میر نشانه: این بقعه درگذر سه سوک پاقپان و در خیابان محتشم کوچه پاقپان قرار دارد و از آثار دوره صفویه می باشد. بنا دارای کتیبه کاشی فیروزه‌ای هرمی شکل است.
علاوه بر شهر کاشان حومه و روستاهای اطراف نیز سرشار از بناهای تاریخی زیباست. از جمله می‌توان به بقعه سلطان علی بن محمد باقر در مشهد اردهال، بقعه پیرداوود، بقعه بابا افضل در مرق، بقعه بی‌بی شاه زینب در 30کیلومتری شهر کاشان، بقعه امامزاده محمد صانع و محمد اسماعیل در ده ازوار امامزادهمحمد اوسط در جوشقان، آرامگاه محتشم، قاضی اسد در شهر کاشان اشاره کرد.
مجموعه باباولی: این مجموعه شامل حمام آقا، آب انبار و بازارچه و مسجد می باشد در گذر باباولی واقع شده است مسجد بابا ولی مشتمل بر صحن وسیع، دو شبستان و دو ایوان است که با آب کاشی ‌های هفت رنگ دوره قاجاریه تزئین شده است.
حمامهای سلطان میراحمد: این مجموعه که از دو حمام بزرگ و کوچک تشکیل شده در جنب خانه بروجردیها و بقعه سلطان میر احمد واقعاست. این دو حمام در سال 1292 هجری ساخته شده ودارای سردری کاشیکاری است.
حمامخان: حمام عبدالرزاق خان در بازار بزرگ شهر قرار دارد و در سال 1182 هجری ساخته شده دارای سردری کاشیکاری،، جلو خان زیبا، سربینه‌ای وسیع مزین به کاشیهای فیروزه‌ای می‌باشد.
حمام میرعماد: این بنا که از آثار خواجه عماد‌الدین محمود شیروانی است، در میدان فیض قرار دارد.
حمام ملاقطب: از جمله حمامهای بزرگ و جالب کاشان است که در نزدیکی مسجد ومدرسه آقا بزرگ قرار دارد. این حمام در سال 966 هجری توسط مولانا قطب‌الدین محمد، از دانشمندان قرن دهم ساخته شده است.
مجموعه بازار: از جمله مهمترین آثار تاریخی و دیدنی کاشان مجموعه بازار قدیم این شهر است که به واسطه معماری با شکوه، تعدادمغازه‌ها و سراها. مساجد و حمامها قلب تپنده اقتصادی، اجتماعی شهر به حساب می‌آید. بنای اولیه بازار از آثار عهد صفویه بوده است که دراثر زلزله 1192 هجری ویران گردید، لیکن سه سال بعد مجدداً احیاء و بازسازی گردید. در زمان فتحعلیشاه نیز سراها و تیمچه‌ها و بازارچه‌های متعدد ساخته شد.
تیمچه امین الدوله: از زیباترین بناهای مجموعه بازار تیمچه امین‌الدوله است. در چهار سوق بازار واقع شده است. بانی آن فرخ‌خان غفاری کاشی ملقب به امین الدوله است که در سال 1285 آن را احداث کرده است.
خانه‌های کاشان: علاوه بر بناهای تاریخی، مذهبی کاشان، این شهر دارای خانه‌های وسیع و قدیمی با تالارهای بزرگ با تزئینات گچبری، نقاشی و آئینه‌کاری است و به قول توماس هربرت انگلیسی: خانه‌های شهر کاشان بزرگ و عالی و با نقش و نگارهای دلپذیری تزئین گشته است.
این ساختمانهای با شکوه و مفصل عموماً متعلق به زمان قاجاریه و بعضاً از آثار دوره صفویه‌اند.
خانه بروجردی: یکی از زیباترین خانه‌های کاشان است که توسط جعفر نطنزی یکی از بازرگانان دوره قاجاریه ساخته شده است.
خانه طباطبائی: در محله سلطان میراحمد واقع شده و از آثار دوره قاجاریه به حساب می‌آید. این بنا در طرف شمال دارای زیرزمینی بزرگ با سقف‌ گنبدی و کادربندی گچی زیبائی است.
مجموعه قلعه جلالی و یخچالهای مجاور: از آثار سلطان جلال‌الدین ملکشاه سلجوقی ( 455-456) است که در سمت غرب شهر کاشان و متصل به باروی شهر ساخته شده و امروزه در کنار خیابان بخارائی قرار دارد.
قلعه دارای حصار و باروئی ضخیم با هشت برج مدور و مرتفع است. قطر حصار نزدیک 6 متر در سطح زمین و نزدیک به چهار متر در بالای حصار است.
حصار قدیم کاشان: حصار قدیم کشان در سمت جنوب غربی شهر کاشان قرار دارد که در حال حاضر فقط قسمتی از آن در سمت جنوب شرقی در فواصل دروازه‌های اصفهان تادرب فین به صورت برجهای مدور به چشم می‌خورد.
مسجد و مدرسه آقا: این بنا کهاز مدارس مشهور کاشان است با گنبد عظیم و دو مناره کاشیکاری در حال حاضر بلندترین ابنیهتاریخی کاشان محسوب می‌شود.
مدرسه آقا در سال 1248 هجری توسط حاج محمد تقی خانبابا ساخته جهت ادای نماز جماعت ومحل درس و بحث حاج ملا هادی نراقی ملقب به آقا بزرگ ساخته شده است.
این مدرسه که در خیابان فاضل نراقی واقع شده، دارای شبستانهای زمستانی، صحن زیبای دو طبقه، حجرات متعدد می‌باشد. در داخل یکی از ایوانهای غرب قبور متولیان پیشین مسجد قرار دارد.
مسجدجامع:‌ مسجدجامع که یکی از قدیمی‌ترین بناهای تاریخی کاشان است. در خیابان بابا افضل کوچه میدان کهنه واقع شده است. این بنا دارای گنبدی آجری با مقصوره و ایوان مرتفع، صحن وسیع، شبستانهای بزرگ تابستانی و زمستانی می‌باشد. مناره آجری مسجد تنها قسمت باقی مانده تاریخ دار کاشان از عهد سلجوقی است.
کتیبه آجری به خط کوفی به تاریخ 466 ه‍ ق بر بدنه مناره آجری این مسجد جامع که در شمال شرقی آن ساخته شده است دیده می‌شود.
این جامع در 1194 ه‍ ق بوسیله استاد باقر اصفهانی تعمیر شده و در 1196 ه‍ ق بااستنباط از اشعار هاتف اصفهانی تعمیر گشت.
از نوشته‌ای بدین مضمون بعد از خرابی زلزله باعث و بانی تعمیر عبدالرزاق خان کتبه عبدالکریم 1207 چنین استنباط می‌گردد که این بنا در تاریخ1207ه‍ ق تعمیر اساسی گردید.
منار زین‌الدین: بانی این مناره، خواجه زین‌الدین یکی از برادران خواجه عماد الدین محمود بوده که در نیمه دوم قرن نهم هجری ساخته شده است. این مناره در اثر زلزله سال 1192 هجری خمیده شد و تا سال 1310 هجری شمسی به همان صورت باقی ماند لیکن در این سال به دستور فرمانداری و شورای شهر، بیش از نیمی از ارتفاع آن را ویران نمودند. منار زین‌الدین در کنار خیابان ملا حبیب‌الله شریف قرار دارند.
مدرسه و مسجد امام حمینی ( سلطانی): یکی از بناهای زیبا و معروف شهر کاشان است که در گذر نو ( خیابان محتشم) واقع شده و از آثار دوره قاجاریه محسوب می‌شود. این بنا از لحاظ دارا بودن سردر، گنبد عظیم آجری وشبستانهای وسیع و حجرات اطراف و کاشیکاریهای زیبا بی‌نهایت جالب است.
ساختمان مدرسه در سال 1221 هجری توسط میرزا ابوالقاسم اصفهانی حکمران کاشان شروع و در سال 1229 پایان یافته است. ایوان بزرگ و اصلی بنا با کاشیهای هفت رنگ مزین شده است.
مسجد میرعماد: این مسجد که درجنوب میدان فیض و در کنار بازار بزرگ شهر کاشان، واقع شده در سال 868 هجری در زمان جهانشاه قراقویونلو، توسط وزیر او خواجه عمادالدین محمود ساخته شده است. مسجد دارای سردری عالی و زیبائی با مقرنسکاری‌های گچی است. در زیر گنبد بزرگ مسجد منبری بزرگ با شش پله مزین به کاشیهای معرق‌ قرار دارد. این منبر از آثار عهد سلطان ابوسعید گورکان می باشد. در این مسجد فرمانهای متعددی از پادشاهان بر روی الواح سنگی نقر گردیده است.
مسجد تبریزیها: این مسجد در بازارچه ملک واقع شده و ازآثار حاج محمد حسن تبریزی مورخ به سال 1213 هجری است. این مسجد دارای سردری کاشیکاری و شبستانی بزرگ می‌باشد.
مسجد وزیر: یکیاز بناهای شاه عباس دوم است که در سال 1055 هجری احداث شده است. مسجد دارای صحن و ایوانهای مزین به کاشی است. مسجد وزیر در کوی دروازه اصفهان قرار دارد.
مسجد و مدرسه درب یلان: این مسجد در گذر درب یلان واقع شده و از آثار حاج میرمحمد علی کاشانی مورخ به سال 1236 ه‍ ق است.
بقعه حبیب بن موسی: بقعه حبیب‌بن موسی بن جعفر واقع در کوی پشت مشهد کاشان از زیارتگاههای معتبر وقدیمی به شمار می‌رود. ساختمان اصلی متعلق به قرن هفتم هجری است که در دوره صفویه مرمت و بازسازی شده است. بقعه مشتمل بر گنبد کاشیکاری دو مناره زیبا، ایوان و صحن است. مرقد حبیب‌بن موسی، مزین به کاشیهای کوکبی شش ضلعی منقش به نقوش طلائی از دوره مغول است. سنگ قبر شاه عباس صفوی در سمت راست بقعه قرار دارد از نفایس هنر حجاری به شمار می‌رود.
نقاط دیدنی کاشان
علاوه بر بناهای تاریخی کاشان دارای نقاط دیدنی و گردشگاههای مفرح است که از آن میان می‌توان به پارکهای امام خمینی، پارک جنگلی، پارک ملا فتح الله اشاره کرد. باغ فین نیز از تفرجگاههای کاشان به شمار می‌آید.
باغ شاه فین: این مجموعه یکی از مهمترین بناهای تاریخی کاشان به حساب می‌آید که به علت وفور آب چشمه سلیمانی باغ مشجر زیبا، حوضها و استخر و فواره‌های فراوان و ساختمان حمام تاریخی ( قتلگاه امیرکبیر ) شهرت دارد.
شتر گلوی شاه عباسی که از آثار دوره صفوی است به صورت بنای دو طبقه‌ای می‌باشد که در وسط باغ واقع شده و در وسط آن حوض کاشیکاری زیبائی وجود دارد. دیوار و سقف این بنای زیبا را با نقاشی‌های جالب متشکل از دورنمای شکارگاه و تصاویری از شاهزادگان زینت داده‌اند.
بنای دیگر باغ فین، شترگلوی فتحعلیشاه است که در سال 1221 هجری ساخته شده است. عمارت کریمخانی و حمام معروف فین از بناهای دیگر این مجموعه زیبا هستند. حمام فین دارای سربینه و خزینه می‌باشد. سکوت وهم‌انگیز حمام مظلومیت بزرگ مرد ایران امیر کبیر و قساوت و خیانت مستبدین وظالمان را تداعی می‌کند.
باغ شاه فین: این مجموعه یکی از مهمترین بناهای تاریخی کاشان به حساب می‌آید که به علت وفور آن چشمه سلیمانی باغ مشجر زیبا، حوضها و استخر و فواره‌های فراوان و ساختمان حمام تاریخی ( قتلگاه امیرکبیر ) شهرت دارد.
شترگلوی شاه عباسی که از آثار دوره صفوی است به صورت بنای دوطبقه‌ای می‌باشد که در وسط باغ واقع شده و در وسط آن حوض کاشیکاری زیبائی وجود دارد. دیوار و سقف این بنای زیبا را با نقاشی‌های جالب متشکل از دورنمای شکارگاه و تصاویری از شاهزادگان زینت داده‌اند.
بنای دیگر باغ فین، شترگلوی فتحعلیشاه است که در سال 1221 هجری ساخته شده است. عمارت کریمخانی و حمام معروف فین از بناهای دیگر این مجموعه زیباهستند. حمام فین دارای سربینه و خزینه می‌باشد. سکوت وهم‌انگیز حمام مظلومیت بزرگ مرد ایران امیرکبیر و قساوت و خیانت مستبدین و ظالمان را تداعی می‌کند.
در قسمتی از باغ عمارت بزرگ موزه ساخته شده و از دو قسمت اصلی باستان شناسی و مردم شناسی بخش کوچکی که اختصاص به هنرهای سنتی دارد تشکیل شده است.
صنایع دستی
آوازه شهرت صنایع دستی کاشان در اغلب منابع تاریخی مشهود است. مخمل و تافته و زری و اطلس و پارچه ابریشمی کاشان از قدیم معروف بود تا جائی که ولتر نویسنده فرانسوی، شهر کاشان و مسنوجات ابریشمی آن را با شهر صنعتی لیون همدوش و برابر شمرده است. نام کاشان نیز با قالی آن همراه بوده و قالیهای ابریشمی آن با بافت ظریف و زیبا از معروفیت خاصی برخوردار است.
گلاب قمصر کاشان نیز یکی از ره‌آوردهای کاشان است که از لحاظ مرغوبیت و بو، شهرت جهانی دارد.