جغرافیای تاریخی
دلایل و علائم بسیاری وجود دارد که انگلستان از عصر حجر همواره مسکون بوده، در آن زمان جزایر بریتانیا بوسیله یک پل زمینی به قاره اروپا متصل بوده سنگهائی از تقریباً چهار هزار سال پیش در برخی از مزارع یافت شده که مربوط به بریتون ها بود و نام بریتانیا ازین قوم گرفته شده است. قرنها مردم بریتانیا به کار کشت و زرع و استخراج معادن قلع مشغول بودند تا اینکه در سال 55 ق – م ژول سزار بر بریتانیا دست یافت و آن را از مناطق تحت فرمان روم درآورد و سپاهیان رومی تا نود سال بعد به انگلستان باز نگشتند یعنی تا سال 43 میلادی درین هنگام در انگلستان ماندگار شدند و تا چهارصد سال کشور زیر فرمان رومیان قرار داشت. جاده های سنگفرش و بناها و پل های بسیار از روم باستان در انگلستان وجود دارد.
چون فاتحان رومی به آئین مسیح درآمدن انگلستان نیز این دین را پذیرفت. چون امپراطوری روم غربی برافتاد بربرها و گوت ها و سایر اقوام بر نواحی تحت فرمان روم از جمله انگلستان تاختند و تا سال 446 انگلستان هر چه از روم کمک خواست نتیجه ای نگرفت و سرانجام سلت ها از ایرلند به انگلستان تاختند و بالاخره از سال 450 تا 550 میلادی اقوام مختلف از جمله آنگل ها، ساکسون ها و گوت ها بر انگلستان دست یافتند و مردان انگلستان بردگان فاتحان شدند. مدتی بیش از دویست سال انگلستان از حمله و هجوم تازه به دور ماند تا اینکه در سال 850 نروژ و دانمارک بر بخش وسیعی از انگلستان دست یافتند. این مهاجمان دریانوردان ماهری بودند وآلفرد شاه فرمانروای قلمرو سلطنتی ساکسونهای باختری در هنگام حمله دانمارکی ها پنهان شد و در فرصت مناسب با تقویت نیروی دریائی به مهاجمان حمله و آنها را بیرون کرد و این درس را به انگلیسی ها آموخت که نیروی دریائی مایه پیروزی نظامی انگلستان است.
در1066 ویلیام فاتح بر همه انگلستان تسلط یافت. و اورنگ شاهی را به چنگ آورد. قوانین نورماندی و فئودالیزم بر انگلستان حاکم گشت. از 1066 تا 1154 چهارنفر از نورمانها سلطنت کردند.
نخستین آنها ویلیام فاتح و آخرین سلطان این خاندان هنری دوم (89- 1154 میلادی) بود. از خاندان پلانتاژنه (سلطنتی) که هنری دوم سرسلسله آنها بود هشت تن به شاهی رسیدند و دوران حکومتاین هشت شاه تا سال 1399 دوام یافت. در دوره خاندان پانتاژنه بر اثر فشار مردم مجلس عوام در کنار مجلس اعیان در روزگار ادوارد اول (1307- 1272) برای جلوگیری از تعدیات حکومت نسبت به مردم به وجود آمد. روزگار پانتاژنه ویلز، آنگاه ایرلند به چنگ انگلستان افتاد.
از روزگار ویلیام فاتح میان فرانسه و انگلستان بر سر تسلط بر کرانه های دریای مانش درگیری هائی بوجود آمد و سرانجام بروز جنگهای معروف به صدسال بوجود آمد که میان سالهای 1337-1453 ادامه داشت.
درین جنگهای صدساله گه گاه انگلستان و زمانی فرانسه پیروز می شد و در آخرین جنگ که فرانسه با دوک بورگونی متحد شده بود بر انگلستان غلبه کرد و نواحی وسیعی از چنگ انگلستان به در آمد. در جریان جنگهای صدساله طاعون شدیدی (49 – 1348) در انگلستان رخ داد که تلفات فراوانی داشت در 1399 آخرین شاه خاندان پانتاژنه ریچارد دوم از سلطنت خلع و هنری چهارم از خاندان لنکستر (از طرف پارلمان) به شاهی معین شد.
طی سالهای 84-1455 میان دو خانواده سلطنتی لنکستر و یورک جنگهائی درگرفت و هنری ششم از خانواده لنکستر و ادوارد چهارم، پنجم و ریچارد سوم از خانواده یورک بر انگلستان فرمانروائی کردند و این جنگها به سود خاندان یورک تمام شد اما در 1485 هنری از خاندان تئودور از خاک فرانسه به انگلستان آمد و ریچارد سوم را شکست داد و کشت و خود به نام هنری هفتم بر سلطنت انگلستان دست یافت و خاندان تئودور (از سال 1485 تا 1603) که پنج تن بودند بر انگلستان فرمان راندند.
در دوره هنری هشتم که از خاندان تئودور بود و در 1547 درگذشت اصلاحاتی صورت گرفت از جمله خود را رئیس دینی کلیسای انگلستان اعلام نمود و پاپ بواسطه ازدواج مجدد هنری را تکفیر کرد. و بواسطه مخالفت توماس مور دانشمند با این ازدواج کشته شد. بعد از هنری هشتم ادوارد ششم سلطنت یافت اما ادوارد به زودی مرد و دخترش ماری به سلطنت رسید. از سلاطین معروف دیگر خاندان تئودور ملکه الیزابت بود که از 1558 تا 1603 سلطنت کرد با اینکه مردم درین دوره در آتش فقر می سوختند با این حال برقدرت علمی و مالی کشور انگلستان افزوده شد.
فیلیپ شاه اسپانیا که از پیشرفت قدرت دریائی انگلستان بیمناک شده بود دستور داد تا سفاین جنگی بسیار آماده کنند و در ماه ژوئیه 1588 ناوگان عظیم دریائی اسپانیا جنگ را آغاز کرد اما توپهای انگلیسی از دور آنها را گلوله باران کرد و سرانجام وارد کشتی های اسپانیائی شدند و آنها را آتش زدند و پیروزی نهائی از آن انگلستان شد و ازین پس قدرت نظامی و دریائی انگلستان مسلم شد و دست اندازی های استعماری و بازرگانی انگلستان گسترش بسیار یافت.
چون ملکه الیزابت درگذشت و وارثی نداشت، سلطنت به جیمز اول پسر ماری استوارت رسید وبه این ترتیب سلطنت در خانواده استوارت قرار گرفت و از 1603 تا 1649 و از 1660 تا 1714 بر انگلستان حکمت کردند عده سلاطین خاندان استوارت هفت تن بود. در دوره سلطنت این خاندان مردم با فشار پارلمان به آزادی هائی دست یافتند و از قدرت سلاطین تا حد زیادی کاسته شد. آخرین شاه خاندان استوارت ملکه آن بود که میان سالهای 1702 تا 1714 سلطنت کرد. جرج اول شاه بزرگ انگلستان و ایرلند بعد از خاندان استوارت به سلطنت رسید درین دوره بر قدرت سیاسی – نظامی و اقتصادی انگلستان افزوده شد و مردم مبارز انگلستان نیز بوسیله پارلمان حقوق و آزادی های تازه ای کسب کردند.
با وقوع انقلاب ایالات متحده آمریکا (81- 1775) و شکست انگلستان و قدرت یافتن ممالک متحده آمریکا انگلستان باز چندان از پا نیفتاد زیرا بر زلاندنو و استرالیا که منابع عظیم داشت دست یافت. با این حال حملات و لطمات ناپلئون بر منافع انگلستان و شورشهای ایرلندی ها امپراطوری را به لرزه در می آورد اما سرانجام انگلستان ناپلئون را که می رفت همه اروپا را ببلعد در جنگ واترلو با یاری اطریش و پروس شکست دادو او را تبعید کرد از آن پس غول استعمار انگلستان رو به رشد نهاد و در همه قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم یکه تاز میدان قدرت نظامی و استعماری بود و امپراطوری انگلستان گسترش بسیاری یافت. باید توجه داشت که در عرصه صنعت و بازرگانی نیز انگلستان دارای قدرت فراوانی بود اما رقبائی چون آلمان و ایالات متحده آمریکا و بعدها ژاپن و روسیه و فرانسه قدم به میدان گذاشتند و انگلستان از قدرت درجه اولی تا قدرت بازرگانی و صنعتی درجه پنجمی سقوط کرد.
بعد از خاندان استوارت کمون ویلث از 1649 تا 1653 و شورای کشوری از 1653 تا 1658 سلطنت و حکومت کردند تا اینکه اولیور کرومول و پسرش ریچارد کرومول تا سال 1659 حکومت کردند. آنگاه دوباره خانواده استوارت به سلطنت رسیدند. چارلز دوم از 1660 تا 1685 و جیمز دوم متولد 1633 از 1685 تا 1688 و ویلیام سوم متولد 1650 از 1689 تا 1702 و ملکه آن متولد 1665 از 1702 تا 1714 سلطنت کردند.
خاندان هانور جرج اول متولد 1660 از 1714 تا 1727 و جرج دوم متولد 1683 از 1727 تا 1760 و جرج سوم متولد 1738 از 1760 تا 1820 و جرج چهارم متولد 1762 از 1820 تا 1830 و ویلیام چهارم متولد 1765 از 1830 تا 1837 و ملکه ویکتوریا متولد 1819 از 1837 تا 1901 بر انگلستان سلطنت کردند.
خاندان ساکس – گوبارک: اوارد هفتم متولد 1841 از 1901 تا 1910 سلطنت کرد.
خاندان ویندوسور جرج پنجم متولد 1865 از 1910 تا 1936 ادوارد هشتم متولد 1894 از 1936 تا 1936 جرج ششم متولد 1895 از 1936 تا 1952 ملکه الیزابت دوم متولد 1926 از 1952 (تا اینک 1985 است و ملکه الیزابت بر تخت سلطنت قرار دارد) سلطنت کردند.
انگلستان جای پیدایش انقلاب صنعتی در نیمه قرن هفدهم و نخستین کشور صنعتی جهان بود. اما با از دست دادن مستعمرات و بازارهای فروش کالا ناتوان گشت. در سال 1958 از لحاظ تجاری در مقام دوم یعنی پس از ایالات متحده آمریکا قرار داشت ولی امروزه در مقام پنجم یعنی بعد از ایالات متحده، آلمان غربی، ژاپن و فرانسه قار دارد. مردم انگلستان نیز از سطح زندگی بالا تا حد زیادی محروم گشته اند واین درآمد تا نصف درآمد سرانه ایالات متحده پایین آمده است. زیرا انگلستان ناچار به وارد کردن مواد اولیه و کالاهای بسیار است و در دام تورم نیز سخت گرفتار گشته برای گریز ازین تنگناها در سال 1973 به عضویت بازار مشترک اروپا در آمد. استخراج نفت دریای شمال تا حدی به وضع نابسامان اقتصادیش سامان بخشید.
حکومت
« حکومت » قانون اساسی حکومت سلطنتی مشروطه با یک ملکه و یا شاه پارلمان، مرکب از مجلس اعیان دارای حدود 830 نماینده و مجلس عوام 635 نماینده می باشد.
قوه اجرائی بطور تشریفاتی در دست ملکه اما قدرت واقعی در دست نخست وزیر و شورای وزیران است. قوه مجریه را اکثریت پارلمانی احزاب معین می کنند یعنی چون حزب محافظه کار از لحاظ تعداد آراء و نمایندگان مثلاً بر حزب کارگر پیشی گرفت اداره کشور به آن حزب سپرده می شود. هیأت وزیران در برابر مجلس مسئول هستند اما بررسی امور مالی مخصوص مجلس عوام است.
در حوالی اکتبر 1707 اتحادیه پارلمانی با انگلستان بوجود آ»د و اکنون 71 نماینده را اسکاتلند بر می گزیند اداره امور اسکاتلند در دست یکی از اعضاء کابینه است.
قانون اساسی و حکومت
انتخابات پارلمان بریتانیا و ایرلند شمالی در 1991 برگزار شد. در انتخابات عمومی 1992 تعداد 651 عضو مجلس عوام برگزیده شدند. 524 تن از انگلستان 72 نفر از اسکاتلند و 38 تن از ویلز و 17 نفر از ایرلند شمالی
در آوریل 1992 دولت به نخست وزیری جان میجر (متولد 1943) تشکیل گردد.
در انتخابات عمومی 9 آوریل 1992 تعداد 33145074 رأی گرفته شد. محافظه کاران 336 کرسی. حزب کارگر 271 کرسی، حزب دموکرات لیبرال 20 کرسی، حزب اتحاد اولستر 9 کرسی – حزب ناسیونالیست ولز 4 کرسی، حزب سوسیال و دموکراتیک کارگر 4 نفر حزب ملی اسکاتلند 3 کرسی، حزب دموکراتیک م حد 3 کسی، حزب مردمی اولستر متحد یک کرسی.
انرژی و منابع طبیعی
تولید برق در 1990 060/73 مگاوات که 353/11 مگاوات اتمی و 171/4 مگاوات برق آبی و 2967950 میلیون کیلووات ساعت برق برای 25665 میلیون مصرف کننده تولید گردید و 000,000,358,100 میلیون کیلووات ساعت برای بخش صنعت.
نفت: نفت خام و پالایش شده تولید گاز در انگلستان از اهمیت خاصی برخورداد است نفت در دریای شمال یکی از ذخایر و منابع مهم نفتی انگلستان است.
زمین کشاورزی 000,510,18 هکتار مرتع 000,680,4 هکتار جنگل 000,140,2 هکتار
آب و هوا
سرد اقیانوسی، با هوای ملایم و ریزش باران مناسب تقریباً در همه سال هر چند آب و هوا به علت تأثیر تند بادها سخت قابل تغییر است. بطور معمول، گرما در غرب بیشتر و در شرق کمتر: در زمستان و در تابستان نوسان بیشتر است. مقدار ریزش سنگین ترین باران در غرب است و بیشتر در زمین های بلند می بارد.
لندن در ژانویه 5/4 و در جولای 18 درجه صدبخشی گرما وسالانه 600 میلی متر باران وبلفاست در ژانویه 5/4 و در جولای 1/16 درجه صدبخشی گرما وسالانه 865 میلی متر باران و منچستر در ژانویه 5 و در جولای 5/16 درجه صدبخشی گرما وسالانه 853 میلی متر باران دارد.
شهر هاى اين كشور

آکسفورد OXFORD
جمعيت
ج 134800 نفر
از شهرهای انگلستان نخستین بار از شهر آکسفورد به نام اکسن فورد که مکان مهمی بر رودخانه تایمز در هینکزی بوده در روزشمار تاریخی آنگلوساکسون در 912 نام برده شده است. موقع استراتژیک این شهر و محصور بودن آن میان خندق‌های طبیعی سبب گردید تا آکسفورد به صورت بخشی از سیستم دژ- شهرهای انگلیس در برابر حملات مجدد دانمارکی‌ها به این سرزمین در آید. شهر در عهد ادوارد شاه به صورت طرح شطرنجی خیابان‌های آن بازسازی شد. در 1009 میلادی آکسفورد در برابر حملات دانمارکی‌ها سقوط کرد و غارت و سوزانده شد تا اینکه در1086 کار بازسازی آن پایان یافت.
در 1226 حصار شهر بازسازی و در 1122 توسط هنری اول اجازه برپایی یک بازار مکاره سالانه به مدت شش روز داده شد و در پی آن هنری دوم حکم مدنیت را در 1161 صادر کرد. هر چند شکوفایی بازرگانی شهر آکسفورد زودگذر بود اما رشد دانشگاه آن رکود فعالیت بازرگانی را جبران کرد. 13
ادیمبورو Edinbufgh
جمعيت
ج 450180 نفر
یکی از خوش مکان‌ترین شهرهای دنیاست. 1- این شهر یکی از قدیمی‌ترین مجتمع‌های زیستی انگلستان به شمار می‌رفت زیرا قدمتش به 500 ق. م می‌رسد. 2- مجتمع قرون وسطایی نخستین واقع بر بلندی با هسته کاخ صومعه یکی از نمونه‌های کلاسیک این نوع شکل‌گیری می‌باشد. 3- تضاد شدید میان فرم رشد ارگانیک شهر قدیم قرون وسطایی و بافت طراحی شده دوره‌ی رنسانس، در اواخر قرون 18 آن که به نام طراح خود نوشهر کریک نام گرفته، دیده می‌شود. البته این تضاد شکلی، میان هسته‌های قرون وسطایی و بخش‌های افزوده شده رنسانسی در شهرهای بسیاری دیده می‌شود.
ادین بورگ پایتخت اسکاتلند، شهر بزرگی است که بناهای آن در دامنه تخته سنگ‌های مرتفع و میان دره‌ها قرار گرفته، از هر سو تا حوالی شهرها و سواحل دریا امتداد یافته است. جز در مشرق دژهای سنگی باستانی بسیاری، از میان دره‌های ادین بورگ سر بر افراشته‌اند. در جچند میلی این دژها، تپه‌های مدور و برهنه‌ای به چشم می‌خورد که به جایگاه «آرتور» موسوم است که با کله تیزش چشم انسان را خیره می‌سازد. هرگاه بر قلل آنان صعود کنیم مناظر روح پروری از خشکی دریا و آسمان به چشم خواهیم دید. در پای این تپه‌ها باریکه‌های آب خلیج فورث، تا دریای شمال جریان دارد و در آن سوی آنها، سواحل مفرح دریاچه‌ی «فایف» به جانب شمال گسترش یافته است. در جنوب تپه‌های برهنه صاف و مدور تا بخش‌های مرزی و انگلستان کشیده شده‌اند. در دور دست مغرب در یک روز آفتابی، قلل مرتفع‌تری را که پاسداران تپه‌های کوهستانی به شمار می‌روند نیز می‌توان دید.
بناهای ادین بورگ از آجر ساخته نشده‌اند بلکه آنها را با سنگ ساخته‌اند و خانه‌ها خصوصا در روزهای بارانی و طوفان‌زا- سخت و تیره و دود‌آلود به نظر می‌آیند. زیرا در این شهر با آن که خورشید زیبا و پرفروغ می‌تابد اکثر اوقات تندبادهای سختی در می‌گیرد که هوا را تیره می‌گرداند. گذشته از این، سنگ بناهای ادین بورگ با همه صافی و زیبایی پیوسته از دود آتش کارخانه‌ها کدر و سیاه است. دودهای معلق در هوا را حتی از فاصله سی کیلومتری ادین بورگ هم می‌توان دید اما این شهر نه تنها از نظر اسکاتلندیان بلکه از نظر مردمان دیگر نیز شهری گرفته و دودآلوده به شمار می‌رود.
مردمان بسیاری از سراسر جهان به این شهر شمالی دودگرفته و زیبا و خوش آب و هوا می‌آیند. در خیابان‌های آن کسانی آمد و رفت می‌کنند که به زبان‌های مختلف سخن می‌گویند و جامه‌های گوناگونی به تن دارند. اینان بدان سبب به این سرزمین می‌آیند تا خود از نزدیک این شهر زیبا و مشهور را به چشم ببینند و گذشته تاریخی آن را مورد بررسی قرار دهند زیرا که در این شهر بیش از هر شهر دیگر اسکاتلند گذشته و حال به طرز نمایانی به هم آمیخته است.
در اواخر قرن پانزدهم، برروی صخره‌های ادین بورگ جایی که مدت‌های دراز، دژی مستحکم وجود داشت ملکم کن مور پادشاه و شهبانو مارگارت قلمرو شاهنشاهی خود را به پا داشتند. پس از مرگ آنان خصوصا هنگام فرمانروایی فرزندشان دیوید اول همچنان مهر و عطوفت در این سرزمین برقرار بود و در اواخر قرن سیزدهم که عصر طلایی تاریخ ستمدیده‌ی اسکاتلند است ادین بورگ یکی از شهرهای کوچک و زیبای قرون وسطی به شمار می‌رفت و درحدود دو هزار نفر جمعیت داشت. در آن زمان ادین بورگ شهری معتبر محسوب می‌شد و در همه‌ی شئون آن نظامی، حکمفرما بود.
بر بلندی وسیع و عظیمی که در حدود یک کیلومتر و نیم به مشرق کشیده شده است، جاده‌ی سنگفرشی وجود دارد. در این جاده دژ زیبایی برپاست که به پادشاه تعلق دارد. در پای آن شهرهای باشکوه و کلیسای «سنت جایلز» و خیابان‌هایی دیده می‌شود.
در قرون وسطی مردم این شهر زندگی خوش و راحتی داشتند و به کشاورزی و صنعت بازرگانی و ادای فرایض دینی خود سرگرم بودند. با این همه ادین بورگ پایتخت اسکاتلند نبود، بلکه شهر کوچکی به شمار می‌رفت. اما جنگ به خاطر استقلال و آزادی، آشوب و بدبختی بزرگی در این سرزمین به بار آورد. ادین بورگ بارها یکسره با خاک یکسان گشت. دژهای آن از میان رفت و مانند سایر قسمت‌های اسکاتلند، سیه‌روز و تهیدست شد و تا سال‌ها بعد همچنان در معرض تهاجم انگلیسی‌ها قرار گرفت. بااین همه دیری نگذشت که مردم به ساختن برج‌های دیده‌بانی پرداختند و از آنجا که دریافتند بار دیگر در معرض حمله دشمنان دیرینه خود قرار گرفته‌اند با آن که دژها و استحکامات بسیاری از نو بنا نهاده بودند به ساختن دیوار دفاعی مبادرت ورزیدند تا کاملا از خطر هرگونه حمله‌ای در امان بمانند. پس از جنگ فلاکت‌آور فلودن به سال 1513 ساکنان ادین بورگ بیش از پیش خود را در باروها و گریزگاه‌ها و دروازه‌های متعددی به پا داشتند. این دیوار دفاعی تا دویست و پنجاه سال بعد بخش‌های مرزی ادین بورگ را مشخص و محفوظ داشت. زیرا پس از آن چه روی داده بود دیگر هیچ کس حاضر نبود بیرون از این دیوار دفاعی زندگی کند یا خانه‌ای به پا دارد. با وجود این بر تعداد جمعیت افزوده شد و مردم ناگریز بودند در مکانی به سر برند. از این رو، خانه‌های بسیاری در زمین‌های مزروعی و بایر که در داخل دیوار دفاعی قرار داشت ساخته شد آن چنان که ادین بورگ را با شهرهایی که امروزه می‌شناسیم مقایسه نمی‌توان کرد. لکن برروی هم شهر مجلل و بی‌مانندی به شمار می‌آمد.
قرن هفدهم که بر اثر کشمکش‌های مذهبی به ناامنی و هرج و مرج گرائیده بود سپری شد و در اواخر آن هیچ شهری وضع ادین بورگ را نداشت، زیرا که در این شهر در حدود بیست و پنج هزار تن به طرز متراکمی می‌زیستند. هنوز بیش از یک خیابان در ادین بورگ نبود و مردم فقط با گذشتن از راهگذرهای تنگ و باریک میان خانه‌ها می‌توانستند به بازار دست یابند. ادین بورگ همچنان یکی از شهرهای قرون وسطایی به شمار می‌رفت.
هرچند ادین بورگ از شهرهای مهم محسوب می‌شد لکن به سبب جمعیت زیاد و انبوهش و همچنین به سبب شرایط نامساعد و وضع کثیفی که داشت و مردم به ناگریز در آن می‌زیستند دارای وجهه خوبی نبود، سرانجام نیاز به عمران و توسعه ادین بورگ را به منتها درجه خود گسترش دهند و بر شهر قدیمی شهر تازه‌ای بیفزایند. دریاچه‌ها را خشک کردند و بر فراز دره پل درازی زدند که شهر تازه را به شهر قدیمی به هم می‌پیوست. در این شهر ناحیه شهر تازه که مدت‌ها بود مردم بدان سخت نیاز می‌داشتند، خیابان‌ها و چهارراه‌های دلگشا و وسیعی بپا شد.
دیری نگذشت که بر اثر پیدایش راه‌آهن و وسایل جدید حمل و نقل گروه بسیاری به شهر روی آوردند و به همین جهت جمعیت این شهر تراکم بیشتری یافت و طی قرن نوزدهم به صورت یکی از شهرهای پرجمعیت در آمد.
اما دیگر آن زمان سپری شده است اکنون جمعیت انبوه در خانه‌های تازه‌ای که در حوالی شهر و نقاط دیگر بنا شده سکنی گرفته‌اند. دانشگاه‌ها و کتابخانه‌های متعددی در این شهر تأسیس شده و صنعت توسعه و تکامل بسیار یافته است. این شهر پس از لندن بزرگترین مرکز چاپ بریتانیا به شمار می‌آید. علاوه بر صنعت چاپ و کاغذسازی صنایع دیگری از قبیل کشتی‌سازی و فلزکاری نیز در ادین بورگ رواج شایانی دارد. 4
تاریخچه: با ایجاد دژی در عصر مفرغ و بر صخره آتشفشانی که در دو مایلی جنوب فیرت فورت قرار گرفته و بر دشت لوتیان تسلط داشت، آغاز می‌شود. قصر راک که440 پا از سطح دریا بلندی داشت و تنها از طریق شیب نسبتا ملایمی از شرق قابل دسترسی بود آکروپلیس با شکوه شهر آینده را پدید آورده و به درستی عنوان آتن شمال را برای ایدمبورو مدعی بود.
از این پستا 1018 و در عهد مالکوم دوم که کاخ راک، محل استقرار پایتخت جدید اسکاتلند شد و بعد ویلای شاهی مالکوم سوم شد، از تاریخچه‌ی شهر اطلاعی در دست نیست. در اواخر قرن یازدهم ادین بورو به صورت یک دژ دفاعی در آمد، در اوایل قرن دوازدهم اجازه ایجاد صومعه هلی‌رود را در یک مایلی شرق دژمادر گشت و بدین ترتیب دومین هسته‌ی قرون وسطایی شهر آینده شکل گرفت... شهری که در پیرامون دروازه‌ی صومعه شکل گرفت با موقع دژی مستقل، کانون گیت نام یافت و مرز مشخص میان این دو هشر در نیمراه تقریبی پشته قرار گرفته بود.
پیش از توسعه شهر از سال 1765 تا الحاق نوشهر کریک، شهر ادینبورو خصایص فرم قرون وسطایی خودرا تثبیت کرده و تنها چند رشته توسعه خطی به دور محور رویال مایل و در جهت اراضی مسطح‌تر جنوبی دیده می‌شود.
درباره‌ی شهر ادینبورو آمده است: شهر جدید قسمتی از برتری خود را مدیون موقع مکانی خود بوده و بخش دیگر آن را مدیون آن است که همه شهر بر پایه‌ی یک نقشه‌ی منظم و زیبا ساخته شده است. 13
اسوانسی
دومین بندر بزرگ و مرکز صنعتی، ویلز جنوبی، (انگلستان)، در دهانه رود تیو قرار گرفته، قسمت غربی این بندر زغال‌خیز است، زغال‌سنگ یکی از عمده‌ترین صادرات این بندر می‌باشد، وارداتش چدن و نفت است.
صنایع متالورژیکی اسوانسی شامل مصنوعات مس، ورق قلع، نیکل، روی، مخصوصا و به طور عمده مصنوعات آهن و فولاد، تصفیه نفت و تعمیر کشتی می‌باشد. دژی در این بندر از عهد نورمان‌ها وجود دارد.
اکستر Exeter
از شهرهای انگلستان، در منطقه دی‌ون و در ساحل چپ رود اکس در پست‌ترین نقطه این ناحیه، واقع است. رومیان ساکسون‌ها، نورمن‌ها هر یک بر رونق و وسعت این شهر افزودند، بناها و کلیساهای بزرگ و باشکوهی از قرن 12 میلادی (یک شهر قرون وسطائی مهم به شمار می‌رود) دارد.
در قرون وسطی یک بازار مهم برای فروش مصنوعات پشمی بود. رفته رفته از قرن 18 بر وسعت و ترقی این شهر افزوده شد، کارخانه‌های آردسازی، ماشین‌آلات کشاورزی و کاغذسازی و همه فعالیت‌هائی که موردنیاز منطقه کشاورزی است در این شهر صورت می‌گیرد.
اوکسونیا
از شهرهای انگلستان، مرکز ولایت آکسفورد، انگلستان، بر کرانه رود تایمز، دانشگاه آکسفورد در این شهر قرار گرفته، در جریان جنگهای داخلی پایتخت سلطنت‌طلبان بود. از آثار تاریخی آن (علاوه بر کالج‌های دانشگاه) رصدخانه ردکلیف، تآتر سلدونین و کلیساها و مهمانخانه‌های قدیمی است. در حومه این شهر کارخانه‌های اتومبیل‌سازی فعال است.
بث Bath
از شهرهای انگلستان، سه دوره شهرت و شکوفایی را پشت سر گذاشت و می‌باید به این دوره‌ها دوره‌ی چهارمی نیز برای جاذبیت توریستی افزود. در اولین و سومین دوره‌ی تاریخی این شهر محلی برای کسب سلامت و استراحت بوده است. این شهر نخست برای نیروهای نظامی رومی که از شهرهای دوری چون متز و تریر در منطقه دوردست گل به آکواسیولیس آمده بودند، استراحتگاه مناسبی بود. سپس این شهر شهرت خود را مدیون اعیان قرن هجدهم گردید که میراث بی‌نظیر معماریش نیز برای این طبقه به وجود آمد. در این میان در قرون وسطی شهر بث مرکز پررونق تولید پارچه بود، اما رفته رفته از این اقتدار بازرگانی کاسته شد و شهرت بث کم و تنها در قرن هفدهم شهری آرام بود.
آب‌های معدنی بث نیز مایه رونق و شهرت این شهر بود. چه جنبه‌های درمانی فراوانی برای آن قائل بودند.
شهرسازی بث نمونه‌ی عالی شهرسازی باز است که در عین حال با پذیرش روابط نزدیک ساختمان‌های شهری ترکیبی منسجم یافته است. 6
برادفورد BRADFORD
جمعيت
ج 457344 نفر
از شهرهای انگلستان، مرکز مهم صنعتی و تجاری پشم‌ریسی و بافندگی یورکشایر است. برادفورد در دره‌ی کوچکی واقع می‌باشد در قرن هجدهم روستایی بود ولی در سال 1910 به شهرکی تبدیل گردید که 13000 نفر جمعیت داشت، آن گاه در نیمه‌ی قرن نوزده به سرعت توسعه یافت.
بسیاری از فعالیت‌های صنعت پشم‌بافی در این شهر متمرکز گشته، هم چنین دارای کارخانه‌های تولید پارچه الیاف مخلوط- پشم با پنبه، ابریشم یا موهر است.
برایتون Brighton
جمعيت
ج 110000 نفر
از شهرهای انگلستان در 60 مایلی جنوب لندن می‌باشد. برایتون یکی از چندین شهر صنعتی می‌باشد که بر کرانه‌ی دریای مانش قرار دارد. دارای هوای ملایم، جوی صاف است.
پاویون که در اوایل قرن نوزدهم به وسیله پرنس رجنت ساخته شده اینک به صورت موزه در آمده و دارای آثاری از آن دوران است. درسال‌ةای جدید دارای خط آهن برقی شده است.
برایتون در حاشیه کانال قرار داشت، هیچ‌گونه تأسیسات بندری محفوظی در آن نبود. با پیدایش یک چشمه آب معدنی آهن‌دار در نزدیکی این شهر نخستین سالن نمایش در 1766 در اینشهر ایجاد شد و از 1783 موقعیت این شهر با حمایت پرنس ولز تضمین و با گشایش راه‌آهن در 1841 در آن، رونقش روزافزون شد. 6
بریستول Bristol
جمعيت
ج 399600 نف
از بندرهای مهم انگلستان غربی، در پست‌ترین نقطه ناحیه رود آوون 8 مایلی سورن استوری قرار گرفته، شهر بریستول پیش از فاتحان نورمانی، مقر سلطنت بود.
سباستین کابوت در سال 1496 از این شهر به آمریکا رفت. کشتی‌های تجاری کالاهای صنعتی را به غرب آفریقا می‌بردند و از آنجا با معاوضه با برده‌های سیاه‌پوست برمی‌گشتند این بردگان در آمریکا نیشکر، تنباکو، برنج می‌کاشتند.
از این بندر غلات، نفت، گوشت، شکر، تنباکو، الوار را به میدلند و لندن می‌فرستند. صنایعی از جمله: محصولات غذایی، صنایع مسی، هواپیما سازی، خط آهن و غیره دارد. دارای یک دانشگاه و کلیسای جامع می‌باشد.
این شهر تا 1086 با داشتن بندری خوب و مرکزیت تجاری جالب چندان اهمیتی نداشت از این پس بود که مورد توجه قرار گرفت و با آهنگی تند گسترش یافت. در 1086 این شهر حدود 2300 نفر جمعیت و مقام ششم را در سطح کشور داشت. در 1377 حدود 9500 نفر جمعیت و پس از لندن و یورک قرار داشت. از 1239 با ایجاد کانالی به طول نیم مایل و با عرض 40 یارد رونق آن فزونی یافت.
در شهر بریستول پایه قدرت تجارت قرن هفدهم که تجارت هند غربی را تشکیل می‌داد با منسوخ شدن برده‌داری از قدرتش کاسته شد اما با تغییراتی که در مسیر رو آون داده شد حیات تازه‌ای از رونق و پیشرفت پیدا کرد. 6
بیرمنگام BIRMINGHAM
جمعيت
جمعیت 934900نفر
از قرن 16 شهر بیرمنگام رو به شهرت (به واسطه ذوب آهن) نهاد و در منطقه‌ای قرار دارد که سنگ آهن و زغال چوب از جنگلهای آن برای ذوب فلز وجود داشت.
با ظهور انقلاب صنعتی و استفاده فراوان از زغال سنگ این شهر بیش از پیش رو به ترقی و توسعه نهاد. محصولات آهن این شهر بسیار متنوع بود. از جمله اسلحه، سوزن، قفل و شمش تهیه می‌کرد.
این شهر اولین جائی بود که به مقدار فراوان کالاهای آهنی تولید می‌کرد. آنگاه سایر فلزات فولاد (آلیاژ) نقره، مفرغ، برنج و طلا برای جواهر سازی و سکه سازی ساخت. با توسعه راه آهن این شهر باز هم بیشتر ترقی کرد و صنایع سنگین آن توسعه بیشتری یافت.
اتومبیل، موتورسیکلت، ماشین‌آلات، ابزارهای الکتریکی و بیسیم و تلویزیون، شیشه، لاستیک از محصولات صنعتی آن است.
از نظر بزرگی در ردیف دومین شهر انگلستان و تنها لندن از نظر جمعیت از بیرمنگام بزرگتر است. این شهر و اطرافش مراکز صنعتی مهمی فعالیت دارد. این شهر در بخش غربی مرکزی انگلستان بر فلاتی که به وسیله رودخانه‌های ترنت، آوون و سوورن در میان گرفته شده، برافراشته گردیده است.
مناطق کسب و کار و داد و ستد مهم شهر بیرمنگام در ساختمانهای بلند در نزدیکی میدان سنت ناری مستقرند. این شهر مرکز مهم فرهنگی می‌باشد از جمله‌ آنها تالار کنسرت، تآتر و یکی از بزرگترین کتابخانه‌های اروپاست. این شهر یک ارکستر سمفونی دارد. ازین گذشته بیرمنگام مرکز بالت سلطنتی است و بناهای تاریخی آن شامل آستون هال که در 1635 تکمیل گردید و کلیسای جامع سنت فیلیپ که در حدود 1725 گشایش یافت در این منطقه سه دانشگاه فعالیت دارد:1- دانشگاه آستون 2- دانشگاه بیرمنگام 3- دانشگاه مرکزی انگلستان. ساختمانهای متعدد مسکونی بلند در خور توجهی دارد اما بیشتر مردم در خانه‌های تنها یک خانواده‌ای زندگی می کنند. مناطق قدیمی‌تر شهر خانه‌هایی از این ردیف دارد.
کارخانه های مهم و گوناگون متعددی در این شهر فعالیت دارند از جمله اتومبیل سازی، آبجوسازی، شکلات سازی، فلزسازی، جواهرسازی، ماشین‌آلات و ابزارآلات و وسایل حمل و نقل.
انگلیسی‌ها احتمالاً در سال 600میلادی شهر را برپا کردند چه از نظر داد و ستد پراهمیت، و این رونق تا سده 1100 مشهور و مشهود بود. صنایع در سده 1500گسترش یافت. زیرا در نزدیکی آن معادن زغال سنگ و سنگ آهن و دیگر منابع طبیعی وجود داشت. در جریان انقلاب صنعتی سده 1700 و اوایل سده 1800 بیرمنگام یک مرکز عمده صنعتی انگلستان شد و جویندگان فرصتهای شغلی به سوی این شهر شتافتند به طوری که جمعیت آن در سال 1801 حدود 70000نفر و در سده 1900به 800000رسید.
در جریان جنگ جهان دوم بر اثر بمبارانهای هوائی سخت آسیب دید اما در دهه 1950 شهر دوباره سازی و در دهه 1960 ساختمانهای مسکونی و تجاری و جاده‌های جدید ساخته شد. در اواخر دهه 1900از نظر فرهنگی گسترش بسیار یافت. 25
سالیسبوری Salisburry
از شهرهای انگلستان، احتمالاً سالیسبوری از قرن اول میلادی به بعد به طور دائم مسکون بود. حصار خاکی این دوره منطقه‌ای به وسعت 30 آکر را در بر می‌گیرد. میان این حصار خاکی، شهر قرون وسطایی قرار داشت که به احتمال قوی پیشینه آن به شهر رومی بریتانیایی سورویووفوم می‌رسد. هر چند شواهد عینی چندانی مبنی بر اشغال این قلعه توسط رومیان در دست نیست، اما از آنجا که نقطه تلاقی چهار جاده اصلی روم جاده‌های وینچستر، اگستر، سلیچستر و سورنه در مسیر خود به سوی معادن سرب تپه‌های مندیپ در مجاورت شهر باستانی ساروم بود. تصور آنکه رومیان از سیستم دفاعی موجود بهره‌برداری کنند، فرضی منطقی است.
احتمالاً از اواسط قرن ششم بریتونها مجبور به ترک محل شدند، تا هنگامی که در عهد آلفرد شاه حصار شهر بار دیگر مستحکم گشت.
خندقی که با آب رودخانه آون پر می‌شد حصار دفاعی لازم برای ساکنان شهر را پدید آورده بود. میدان بازار در مرکز شهر و عمارت شهرداری در منتهی الیه جنوب شرقی و کلیسای اصلی بخش در گوشه جنوب غربی شهر قرار داشت.4
سروج
شهر سروج، در جنوب ترکیه آسیائی، در نزدیکی مرز سوریه در ناحیه دیار مفر و در منطقه‌ای حاصلخیز قرار گرفته، در سال 18 ه- ق به دست مسلمین افتاد. ابوزید سروجی قهرمان مقامات حریری از مردم این شهر بوده و در این کتاب مطالبی درباره شهر سروج آمده است.
جبل الطارق
شهر جبل الطارق با آن عده که تحت الحمایه نظامی بریتانیا هستند. یکی از مستعمرات انگلستان بر کرانه شمال غربی تنگه جبل الطارق بر شبه جزیره اسپانیا و بر یکی از مراکز کرانه‌های دریای مدیترانه قرار دارد.
جرج توون GEORGE TOWN
جمعيت
ج 21000نفر
بزرگترین شهر و پایتخت جزایر کایمان از متصرفات انگلستان در حدود 320کیلومتری شمال غربی جامائیکا در دریای کارائیب است.
شهر جرج توون بر جزیره‌ی گراندکایمان برافراشته شده، در این شهر بندری شرکت‌های متعددی از سرزمین‌های دیگر در کار داد و ستد هستند. تجارت و توریسم پایه اقتصاد این سرزمین است. محصولات کشاورزی آن اندک است و خوراک مردم شهر جرج توون از خارج وارد آن می‌شود.6
چستر Chester
جمعيت
ج 115971نفر
از شهرهای بریتانیا، شهر تاریخی چستر در کرانه رود دی به وسیله رومیان ساخته، تا قرن 14میلادی چستر یک بندر مهم برای تجارت با ایرلند بود، اما از آن پس رو نقش را از دست داد و جای آن را لیورپول گرفت.
کلیسای جامع و دیوارهای قدیمی شهر، توریستهای بسیاری به سوی خو کشانیده بازار کالاهای کشاورزی آن پر رونق و محصولات صنعتی آن نیز قابل توجه است.
در حدود 60میلادی شهر چستر به عنوان یک منطقه نظامی حیاتی توسط رومیان در دهانه رود دی بنا شد. این شهر بندری بس مهم بود و در فتح ولز به عنوان پایگاه شمالی مورد استفاده بود. این شهر مساحتی حدود 59آکر در حصاری مستطیل شکل با اضلاع شمالی-جنوبی به طول 1930پا بود.
این شهر تجاری و نظامی در پایان قرن اول میلادی حصاری سنگی ب برجهائی به فواصل 200پائی داشت که بعدها در 905میلادی توسط ساکسون‌ها مرمت گردید و سرانجام بخش قرون وسطائی شهر چستر را پدید آورد. احتمالاً به علت ثبات و استحکام ساختمانهای سنگی که در دوره‌ی رومیان در طول شبکه‌های اصلی شطرنجی ساخته شده بود. شهر چستر ساخت و بافت محورهای متقاطع نخستین خود را حفظ کرد. نورمنها قصری با شکوه ساختند و نخستین پایه را بر روی رود دی بسته و امتیازات عمده‌ای را برای بازرگانان قائل شدند.
دوره‌ای که سیستم بی‌نظیر روز که همان پیاده‌روهای سرپوشیده در برابر مغازه‌های موجود همکف خیابانها بود از آن به یادگار مانده است.
دربی Derby
جمعيت
ج 235238 نفر
از شهرهای انگلستان و مرکز ولایت دربی از ولایت‌های انگلستان است که در حدود 3600کیلومتر مربع مساحت دارد. زمین‌های این منطقه در قسمتهای جنوبی جلگه و در قسمتهای شمالی مرتفع است. در قسمت شرقی دربی معادن بزرگ ذغال سنگ وجود دارد. کشاورزی و تولیدات لبنی و پرورش گوسفند در دربی رواج و اهمیت بسیار دارد. مرکز این ولایت شهر داربی می‌باشد که در بر ساحل رودخانه درونت قرار دارد.
شهر دربی مولد هربرت اسپنسر فیلسوف معروف همچنین محل زندگی جورج الیوت بود. اتومبیل‌سازی، سفال سازی، پارچه بافی، کاغذسازی از صنایع شهر دربی است.
دربی از شهرهای صنعتی انگلستان، در انتهای سلسله پنین است. نخست این شهر دژی مستحکم و بازار فروش مواد معدنی دره‌های نزدیک اطراف بود. صنعت عمده آن کارخانه ابریشم تابی است که در سال 1718 آغاز به کار کرد.
زغال سنگ و آهن و فولاد، لوکوموتیوسازی این ناحیه دارای اهمیت است.
مونپازیه Monpazier
از شهرهای انگلستان، بر شیب های شمالی دره دراپت علیا قرار دارد. عملیات بنای این شهر به عنوان بخشی از شبکه شهرهای دفاعی که ادوارد اول برای دفاع از سرزمین خود در کاسکنی در برابر حملات فرانسوی ها از شرق و تحکیم سلطه بر این مناطق، ساخت.
شهر براساس قطعات منظم مسکونی شکل گرفته بود. این قطعات با 24 پا عرض و 72 پا طول، در حاشیه خیابان های اصلی 20 پایی قرار گرفته بود. کوچه های 6 پایی نیز این قطعات را از پشت جدا می کردند. این قطعات زمین در یک مجموعه مشتمل بر بیست بلوک قرار داشت که یکی از این بلوک ها به عنوان بازار شهر بود و کلیسا نیز در قسمتی از یک بلوک دیگر که از یک سو با بلوک بازار مرتبط بود قرار داشت. بلوک بازار دربرگیرنده عمارت شهرداری و چاه آب نیز بود. میدان شهر با بلوک بازار، ارتباط دو خیابان از سه خیابان طولی شهر را ازهم می گسست. چهار خیابان دیگر نیز از عرض شهر گذشته که دو تای آن دو ضلع طاقدار میدان مرکزی را پدید می آوردند. این خیابان ها به ده دروازه شهر منتهی می شد و عملیات ساختمانی این دروازه ها در 1290 به پایان رسید و کلیسا در قرن 14 به شهر افزوده شد.
هورفردوست
شهر هورفردوست از شهرهای انگلستان است. پایتخت ولایت سابق پمبروک شر در جنوب غربی ویلز قرار دارد. در 1974 جزو ایالت دیود گشت. کلیسای جالبی از قرن سیزدهم میلادی درد.
ساندرلند
از بنادر صنعتی ساحل شمال شرقی انگلستان است، زغال سنگ آن به لندن و حتی کشورهای خارجی صادر می‌گردد. کشتی سازی، مخصوصاً نفتکش، حمل زغال سنگ، ماشین آلات، موتور، طناب، کاغذ سازی، آردسازی، شیشه‌گری و غیره از صنایع و مصنوعات این شهر می‌باشد.
ستیونیچ STEVENAGE
از شهرهای نوبنیاد انگلستان در سی مایلی شهر لندن، این شهر به شش محله تقسیم شده که هر محله بنا بر نقشه اصلی واجد دو مدرسه ابتدایی باشد و کل شهر واجد هشت دبیرستان، اما چون جمعیت شهر افزایش یافت تعداد دبستانها به سه باب رسید و مجموع دبیرستانهای شهر به 12 باب رسید به علاوه در نزدیک مرکز شهر دانشگاهی که مخارج آن را ایالت تأمین می‌کند قرار گرفته است. هر محله واجد یک مرکز فروش است و در نزدیک آن در بسیاری از محلات، زمینی برای کلیسا و یک خانه اجتماعات در نظر گرفته شده است. در هر محله، مغازه‌های بسیاری از محلات، زمینی برای کلیسا و یک خانه اجتماعات در نظر گرفته شده است. در هر محله، مغازه‌های مختلف خارج از محله نیز موجود است. همچنین در پاره‌ای از محلات مرکزی برای تجمع مردم در نظر گرفته شده است. همه جاده‌های اصلی، محلات را دور می‌زند بی‌آنکه به درون آنها راه بیابد و محل کودکانی شود که به دبیرستان می‌روند.
قسمتی از کمربند سبز که شهر را احاطه کرده و در محدوده‌ی شهر قرار دارد. در جانب شمالی، جنوب شرقی و غرب آن.
اکثریت خانه‌های ستیونیچ دو طبقه است. اگر چه پاره‌ای انواع دیگر نیز موجود است. این خانه‌ها به انواع مختلف طرح شده تا تنوعی در شهر پدید آورند. اما نقشه آنان به طور کلی مشتمل بر سه نوع اصلی است و تقریباً همه واحدها دو تا سه اتاق خواب هستند و اتاقهای عمومی عموماً برحسب آن که خانه در کدام جهت قرار گرفته باشد نظام یافته‌اند. در خانه‌هایی که رو به شمال است آشپزخانه و حمام در جلو و اتاق نشیمن و اتاقهای خواب اصلی در عقب بنا و رو به جنوب قرار گرفته و به باغچه مقابل خانه باز می‌شود. در خانه‌هایی که رو به جنوب است اتاق نشیمن و اتاقهای خواب اصلی در جلو و آشپزخانه و حمام در عقب قرار گرفته درنماها از آجر و بتن و غیره استفاده شده است.
تأثیر کلی محله بسیار دلپذیر است. محلات مسکونی شهرهای نوبنیاد به طور کلی واجد بخش‌هایی منفصل از یکدیگر است که شبیه جزیره‌هایی در کنار هم قرار گرفته و کوچه‌هایی دسته سبدی بن بست به آنها راه می‌یابد. شهر در 1980 حدود 700000نفر جمعیت دارد.
مرکز شهر نوبنیاد ستیونیچ شهرت جهانی دارد بیشتر به این دلیل که نخستین مرکز شهری جدید است که تنها به پیادگان اختصاص دارد و اتومبیل نمی‌تواند به آن راه یابد و میدان کوچکی در جانب غرب آن وجود دارد که به یک ایستگاه اتوبوس منتهی می‌شود. در دو سوی همه این خیابانها مغازه‌ها و ساختمانهای دو یا سه طبقه قرار گرفته است.13
سرمنگام
از شهرهای انگلستان، در قرنهای هفده و هجده نسبت به کوونتری از رشد بیشتری برخوردار بود. بر پایه نخستین آمار سال 1801 نزدیک به 71000 نفر جمعیت و در 1831 144000 نفر جمعیت و در عین حال به صورت دهکده‌ای فئودالی باقی بود تا این که در 1838 حکم شهری را دریافت کرد.4
ترکیه
سنت آلبنز
شهر سنت آلبنز در هاوتفردشر در شرق انگلستان مرکزی قرار گرفته آثار تاریخی قرن هشتم میلادی سبک معماری نورمانها جالب توجه است. شاهد جنگهای گلها و جنگهای صلیبی الز آوکستیل بود.
سنت جورجز
شهر بندری جورجز مرکز حکومتی جزیره گرانادای غربی انگلیس بر جزیره گرانادا قرار گرفته، شهری جالب با بندرگاهی عمیق است.
سوسامپتون SOUTHAMPTION
جمعيت
ج 214359 نفر
وسیع‌ترین بندر مسافربری بر کرانه ساحل جنوبی انگلستان است. خط اسکله‌هائی که به این بندر مرتبط است به واسطه داشتن عمق و آب کافی کشتی‌های اقیانوس پیما می‌توانند به این بندر رفت و آمد کنند. کشتی‌های بزرگ مسافربری از آمریکای شمالی، آفریقا، خاور دور و سایر نقاط در این بندر پهلو می‌گیرند.
صنایع سبک گوناگونی در این شهر تأسیس و مشغول فعالیت گردیده است.
سینک پورتس (به زبان فرانسه 5بندر)
تعدادی از شهرهای ساحلی ساکس، کنت در جنوب شرقی انگلستان که در اصل مرکب از پنج شهر بود و آنگاه شهرهای دیگر بدان اضافه گشت. تا قبل از تأسیس نیروی دریائی دائمی انگلستان، این بنادر کشتی و نفرات برای جلوگیری از هجوم مهاجمان فراهم می‌کردند. این پنج شهر بدین قرار است: 1- هاستتیگنز 2- رامنی 3- هایته 4- درور 5- ساندویچ.
شفیلد Shefield
جمعيت
ج 501202 نفر
مرکز مهم صنعت ذوب آهن انگلستان که بر کرانه رود دان بنا گردیده، مرکز بزرگ زغال‌خیز یورک شایر، دربی شایروناتینگ شایرو معدن سنگ آهن است. این شهر با نیروی آب و زغال چوب به ساختن ابزارهای آهنی از قبیل شمشیر و چاقو می‌پرداخت.
شفیلد در قرون وسطی نیز شهرتی بسیار داشت. در سال 1835، کنورتر بسمر برای تولید مقادیر زیاد فولاد اختراع گشت و صنعت ذوب آهن تحول عمیقی پیدا کرده از این رو سنگ آهن از اسپانیا، سوئد وارد میشد و صنعت ذوب آهن روز به روز رو به ترقی نهاد. انواع آلیاژهای فولادی برای مصارف گوناگون در این شهر ساخته شد.9
پلیموت PLYMOUTH
جمعيت
ج 255800 نفر
بندر دریایی تاریخی در جنوب غربی کرانه‌ی انگلستان، شهری مهم در حومه‌ی پلموت که حدود 253400 نفر جمعیت و شهر در یکی از بهترین بندرهای طبیعی قرار دارد.
این شهر بندری دارای کارگاههای کشتی سازی و نیروی دریایی است که در جنگ جهانی دوم آماج حملات هوایی‌ آلمانها بود. خیلی از مراکز شهر بر اثر این حملات ویران گشت اما پس از آن مناطق ویران شده به سبک مدرن بازسازی شد. بخشهایی از این شهر از حملات هوایی به دور ماند که سابقه‌ی چندین صدساله دارد.
صنایع مهمش مهندسی و تولید پوشاک‌های کارخانه‌ای و کالاهای لوازم برقی می‌باشد.
پورت اسموث Portsmouth
جمعيت
ج 190400نفر
یکی از بنادر مهم نیروی دریائی سلطنتی انگلستان است که در ساحل شرقی خلیج سولنت ایجاد گردیده. این بندر مرکب از 4 شهرک است: پورت سی- لندپورت- سوث سی و خود پورت اسموث تقریباً دارای فعالیت دریانوردی زیاد و محل تعمیر و ساختن کشتی و تسلیحات و انواع کشتی‌های جنگی است.
لندن London
جمعيت
ج 7187300 نفر
خانۀ آیین‌های مردم سالاری انگلستان- کاخ پارلمان (بنای مجلس در انگلستان)
لندن- انگلستان 1860-1834 – معمارها= چارلز بری- اکوستوس پاگین
دیروز، درست هنگام ظهر، درشکه‌ای گرفتیم که ما را به کاخ پارلمان ببرد، بنایی که بی گمان بزرگترین ساختمانی است که تاکنون ساخته شده. بنا، به راستی پهناور است و برج که تاکنون ساختمان آن به پایان نرسیده، همچنان به سوی آسمان اوج می‌گیرد. بی‌پرده بگویم، طرح شگفت انگیز درون مجلس بیش از طراحی بیرون آن بر من اثر گذاشت. ناتانیل هائرن، یاد داشتنهای نویسنده انگلیسی 1857
همه گرفتار هیجان بودند. اعضای مجلس لردها پذیرفته بودند که با راه ندادن جنس لطیف در تمام نشستهای آیندۀ مجلس، آقایان می‌کوشیدند سخنان نمایندگان را بشنوند، صدای مشت و لگد بانوان بر در، بازتاب می‌یافت. اما لردها محکم سر جایشان نشستند و بانوان دست به نیرنگ زدند. نیم ساعت آرام و بی‌صدا ماندند. هنگامی که رئیس مجلس در را باز کرد تا مطمئن شود که بانوان از آنجا رفته‌اند، آتش خشم لبریز شدۀ آنان درون تالار شعله‌ور شد و چترهای خود را در هوا تاب داده تالار را اشغال کردند و در هنگام گفتگوی نمایندگان فریاد اعتراض سر دادند. لردها تسلیم شدند و رأی خود را برای راه ندادن بانوان پس گرفتند و دموکراسی بار دیگر پیروز شد.
لردها باید می‌دانستند که بر زمین سفت راه می‌روند. صحنۀ این رویداد، یعنی کاخ وست مینستر، با آن که پس از آتش سوزی سال 1512 جایگاههای دیگری برای خاندان سلطنتی در نظر گرفته شده بود، اما هنوز هم یکی از زیستگاههای آنان به شمار می‌آمد، با اینهمه پس از عزیمت خاندان سلطنتی، روح دیگری در میان دیوارهای باستانی آن حکمفرما شده و کاخ منحصراً در اختیار مجلس قرار گرفته بود و شاه هم بنا بر قانون اساسی دموکراتیک، ناگزیر است پیرو مقررات مجلس باشد. زمانی که شاه چارلز یکم در سال 1642در مجلس عوام تشکیل جلسه داد تا پنج تن از نمایندگان را دستگیر کند، سخنگوی مجلس به او فرمان داد تا جلسه را ترک کند و با آهنگی تند به او یادآوری کرد که مجلس مستقل است. از آن پس برای همۀ شاهان بریتانیا پای گذاشتن به مجلس عوام ممنوع شده است.
کاخ‌های کنونی پارلمان که هنوز مجلس لردها و مجلس عوام در آن تشکیل جلسه می‌دهند، نمایندۀ آیین مردم سالاری بریتانیای کبیر هستند. این ساختمانها که مشرف به رود تیمز است و بیگ بن برج ساعت پرآوازۀ جهان را نیز شامل می‌شوند، جوانتر از آنند که انسان می‌پندارد. این کاخها در سدۀ نوزدهم پس از آن که کاخ باستانی وست مینستر به سال 1834 در آتش سوزی بزرگ دیگری ویران شد و نگارۀ مشهور ویلیام ترنر هم در آن سوخت برپا گردیدند.
در مورد زنده کردن شیوۀ معماری گوتیک در ساختمان تازه مجلس نظریه‌های گوناگونی بیان شد. تئودور فونتین خبرنگار در لندن چنین گزارش داد: صدای خرده گیران بی‌هیچ تعارف بلند شده و می‌گویند که ساختمان را هم از نظر مادی و هم معنوی خراب کرده‌اند، هیچ تناسبی میان بلندی‌های آن وجود ندارد و سپس آن آذین‌های بی‌پایان! انسان هرچه نگاه می‌کند نمی‌تواند هدفی برای همه حلقه‌ها و پیچ و تابهای شگفت بیابد و به این نتیجه می‌رسد که اینها تنها برای بلعیدن گرد و غبار و دود و جای دادن هزاران لانه گنجشک بر دیوارها نشانده شده‌اند.
ویلیام دین هاولز نویسندۀ آمریکایی چنین می‌نویسد:
چه کسی گفته که کاخ‌های پارلمان چیزی ندارد به جز زیبایی؟ به چشم من آنها شکوهمند و شاهانه‌اند و تنها باید به همین شیوه ساخته می‌شدند تا به آسمانهای تیره سر بسایند و در برابر آن قد علم کنند.
ویرجینیا وولف نویسندۀ انگلیسی در این ساختمان کمتر به جستجوی شکوهمندی است و بیشتر رفتار نمایندگان را در نشستهای مجلس دیده و سخت نومید می‌شود:
با شنیدن آن همه وراجی، خنده و آفرین و هورا که نشانۀ بی‌تابی و کم توجهی است، انسان گمان می‌کند که اینها در بازار فروش گله گرد آمده‌اند. 23
لندن بزرگ، پایتخت انگلستان و مرکز استان لندن می‌باشد در سال 1965 در هم شکسته و به قطعات کوچکتر تقسیم گردید.
620مایل مربع مساحت و در سال 1971 7379014 نفر جمعیت داشت. لندن بزرگ اکنون مرکب از 32 منطقه است. مراکز مهم تعلیم و تربیت در شهر لندن و حومه آن قرار دارد که برخی از آنها دارای شهرت جهانی می‌باشد.
دو فرودگاه مهم در لندن یکی به نام گیت ویک و دیگری هیث رو قرار دارد.
ساکنان نخستین شهر لندن، ابتدا در طول ساحل‌های رود تایمز می‌زیستند، رومیان احتمالاً در این شهر مستقر شدند.
لندنیم را در ساحل شمالی محلی که امروز شهر لندن در آن جا قرار دارد بنا کردند. لندنیم قلب پراهمیت بین المللی بزرگ مربوط به شهر است. مرکز کوچک تجارت رومیان در دوران تاریک بود و اولین اسقف در سال 604 میلادی برای لندن معین گشت.
پس از نورمان‌ها، بنای برج لندن به وسیله ویلیام اول انجام گرفت، شهر به سرعت مخصوصاً از لحاظ فعالیتهای بازرگانی (از زمانی که فعالیت کشتی رانی در کرانه رود تایمز رونق گرفت) ترقی یافت و این تحولات و ترقیات در سال 1350میلادی که جمعیت لندن 40000نفر بود بازرگانان ثروتمند لندن با تشکیلات وسیع سیاسی نیرومند گشت.
مقر حکومت در قصرهای وست مینستر و سنت جیمز در نزدیکی مزارع هالبورن و چارسینگ کروس بود.
در قرن 16 کار اکتشاف نقاط و قسمتهای مختلف کره زمین تسریع گشت و منافعی سرشار با تجارت کالاها و محصولات جدید در بازارها نصیب بازرگانان و صنعتگران لندنی گردید.
این فعالیت نخستین پایه ترقی و تجاری و صنعتی لندن را از کشورهای مختلف دنیا در انبارهای وسیع لندن برای صدور مجدد مصارف کشورهای دیگر جمع‌آوری می‌گردید.
در لندن انواع مختلف محصولات صنعتی ساخته به نقاط مختلف انگلستان و سایر نقاط عالم فرستاده می‌شود.
صنایع لندن شامل صنایع سبک که به وسیله کارخانه‌های مجهز و کارگران ماهر ساخته می شود، علاوه بر این صنایع سنگین مشتمل بر فولادسازی، اتومبیل سازی، سیمان سازی، کاغذسازی می‌باشد که در اطراف و بیشتر کنار رود تایمز قرار دارد، نیروی مورد مصرف خانه‌ها و کارخانه‌ها به وسیله 30 کارخانه برق تأمین می‌گردید.
وست مینستر، پارلمان، قصر بوکینگهام (مقر ملکه‌ی انگلستان) و ادارات حکومت و دولت در وایت‌های واقع است. وست مینسترابی کلیسایی دارد که تاریخ بنایش به سال 1066 میلادی می‌رسد. ادارات مرکزی، مجلس قانون گزاری در قسمت مغرب شهر قرار دارد.
از طرف دیگر چاپخانه‌ها و ادارات روزنامه‌ها در (خیابان) فلیت استریت است.
بلوسازی با موزه‌ی انگلستان و سنت هاس دانشگاه در منطقه‌ی آکادمی با چند خط آهن مرتبط است. در لندن هتلهای متعدد تأسیس گردیده، توریست‌های بسیار برای دیدن مناظر دیدنی این شهر از جمله: برج لندن، کلیسای جامع سنت پول و (هووس گارد پاراد). تشریفات تعویض گارد سلطنتی به لندن می‌آیند. نمایشگاهها، گالری‌های هنری موزه‌ها و پارک‌های این شهر بسیار دیدنی است. لذت از کنسرتهای فستیوال یا نمایشگاههایی که در تآترهای متعدد لندن اجرا می‌شود، نیز توریست‌ها را جلب می‌کند.
لندن شهری فعال و شلوغ و اطراف این شهر نیز پر از جنب و جوش است. حومه‌های شهر لندن نیز نقش عمده‌ای در پذیرایی و اقامت مسافران و توریست‌ها به عهده دارد. علاوه بر این عده‌ی کثیری از کارکنان مشاغل متعدد در لندن در حومه شهر به سر می‌برند که با ترن و اتومبیل خود را به شهر می‌رسانند و شامگاهان به خانه‌های خویش در حومه باز می‌گردند.
لندن سومین شهر بزرگ دنیاست با ساختمانهای جدید بتنی و بلند، ساختمانهای برج مانند (آسمان خراش‌ها) به شهر قیافه‌ی تازه‌ای داده است که هر بیننده تازه واردی را به خود جلب می‌نماید.
لندن مرکز دو مجلس عوام و اعیان و مقر کاخ سلطنتی و ادارات و تأسیسات مهم فرهنگی، علمی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی است.
سابقه‌ی تاریخی شهر لندن از قرن دوازدهم میلادی آغاز می‌شود در این قرن لندن 1600/2 کیلومتر مربع مساحت و 5268 نفر جمعیت داشت، آن شهر قدیمی اکنون در قلب و مرکز لندن فعلی قرار دارد.
از اهمیت لندن هنگامی کاسته شد که رومیان در قرن پنجم میلادی این ناحیه را ترک کردند. اهمیت مجدد آن از سال 886 میلادی در روزگار آلفرد آغاز گشت. ویلیام اول برج لندن را ساخت. در قرن سیزدهم و چهاردهم سنت پول از آثار تاریخی لندن است. طاعون سال 1665 حدود 75000نفر مردم لندن را از پا درآورد. حریق سال 1666به لندن سخت آسیب رسانید. کریستوفررن در ایجاد بناهای آن اقدام کرد. موزه‌ها مخصوصاً موزه‌ی علوم ویکتوریا و آلبرت، گالری‌های تیت، ناسیونال – لندن دارای متروهای زیرزمینی برقی است.
شهر لندن، جاذب بیشتر تجارت داخلی و خارجی کشور بوده که در سال 1530حدود 35000نفر جمعیت داشت و جمعیت شهر و حومه‌اش حدود 50000نفر بود. و در 1605 در حدود 225000 (حدود 75000نفر در لندن) 115000نفر در محلات اطراف در مناطق میان دروازه‌ها و حصارهای بیرونی و به عبارتی در حومه شهر و 350000نفر دیگر در بخشهای بیرونی شهر می زیستند. تنها بخش کوچکی از رشد جمعیت شهر حاصل رشد طبیعی بود و بیشتر سهم جمعیت، نشانگر مهاجرت جمعیت هم از دیگر مناطق کشور و هم از کشورهای دیگر به شهر لندن بود.
اهمیت فزاینده پارلمان اعتبار پایتخت را بیش از پیش بالا برد و لندن مرکز بازرگانان فعال، شاعران و نقاشان و هنرمندان گشت. این شهر عملاً بزرگترین بندر انگلستان بود که فرصت شغلی بسیار فراهم می‌کرد. اما در همین حال فقر و بیماری در آن بیداد می‌کرد و بیکاری رو به فزونی و دستمزدها خیلی پائین بود. از نیمه دوم قرن شانزدهم وضع لندن به زیان بیکاران، بد و بدتر شد و این مشکل شادی در پی انحلال صومعه‌ها تشدید شد به طوری که راهبانی که قبلاً به کمک تهیدستان می شتافتند، اکنون خود به گروه آنها پیوسته‌اند. دیگر اینکه رابطه میان تراکم بالای جمعیت و بیماری بود به طوری که در 1665 حدود نود هزار نفر بر اثر طاعون مردند از مشکلات دیگر در خطر قرار گرفتن منافع تجاری شهر بود چه کارگاههای حومه شهر به رقابت استادکاران خود برخاستند.
شهر لندن در 1666با کوچه‌ها و خیابانهای تنگ و پرپیچ و خم آن، یک شهر معمولی قرون وسطایی بود، بیشتر ساختمانها با چوب و الوار ساخته شده بود و سقفهایی پوشیده از کاه گل داشت. طبقات بالاتر ساختمانها رفته رفته به حریم گذر تجاوز می‌کردند تا زیر بنای طبقات بالاتر به حداکثر ممکن افزایش یابد. صومعه‌ها و برخی از خانه‌های اعیانی متعلق به تجار شهر به خانه‌ها و اتاق‌های استیجاری تبدیل شده بود. باغ‌ها و فضاهای باز آنها نیز با تراکم زیادی ساخته شده بود خط افق شهر را مجموعه‌ای خیال انگیز از مناره‌ها و برج‌ها به وجود می‌آورد. در شهر نزدیک به 109 کلیسا وجود داشت. شبکه خیابانی شهر نیز چون ساختمانهای آن که رفته رفته به حریم گذرها تجاوز می‌کردند، فرسوده متروک بود به طور کلی با نقش جدید شهر به عنوان مرکز تجارت خارجی سازگار نبود. جانوران بارکش نیز نمی‌توانستند از کوچه‌ها و گذرهای تنگ و پر پیچ و خمی که به اسکله ختم می‌شد بگذرند. 13
برج لندن: تعدادی از ساختمانهای سنگی است که در انتهای شرق لندن برافراشته شده این برج شامل یک دژ باستانی یک زندان تاریک و یک محل اقامت سلطنتی سابق، این ساختمانها بر کرانه شمالی رودخانه تایمز لندن قرار دارد که دیوار بلند سنگی باستانی آنرا در میان گرفته و یک گروه معروف ساختمانی را تشکیل می‌دهد. این ساختمانها دیواره‌های کلفتی دارند. خود ساختمانها نیز سخت استوار و مستحکم ساخته شده بطوری که در برابر حملات نظامی بسیار در طی قرنها از خود مقاومت نشان داده است. بخش نظامی بریتانیا اینک در این ساختمانها مستقر گشته و بصورت یک موزه در آمده است. بزرگترین مجموعه نظامی و تسلیحاتی آن در این موزه از سده 1500توسط هنری هشتم ایجاد گشت. برج لندن مدتها نقش یک عمل مهم را در تاریخ انگلستان به عهده داشته. بسیاری از اشخاص برجسته‌ و معروف مورد غضب فرمانروای وقت انگلستان در این برج زندانی شدند. و این افراد را در سلولهای تنگ و تاریخ حبس نمودند.
برج لندن همچنین محل نگهداری جواهرات سلطنتی بوده در اینجا تاجها و دیگر اشیاء گرانبها و گنجینه‌های فرمانروایان انگلیسی نگهداری می‌شود.
کاخ بلور لندن جوزف پکستن برای نمایشگاه جهانی سال 1851 آن را طراحی کرد. نمای بخش مرکزی 1:300 پلان سراسری 1:400 طول این تالار پهناور که از آهن و شیشه ساخته شد و کاخ بلور نام یافت بالغ بر 550متر طول و عرضش 140متر است و مدت ساختش 9ماه بود. رخ
تیت بریتانیا (ثبلاً تیت گالری)، لندن- انگلستان یکی از مشهورترین مؤسسات هنری جهان است که در آن مجموعه‌هایی از هنر بریتانیایی از قرن 16 تاکنون در معرض دید عموم است. شعبه‌هایی از این موزه در لیورپول و بنگ ساید مربوط به هنر مدرن بریتانیا و دنیا را در خود دارد.
موزه بریتانیائی لندن: در این موزه آثار ارزنده‌ای از کشفیات تاریخی فرهنگها و تمدنهای مختلف نگهداری و در معرض دید همگان قرار داده شده است. آثار موجود در این موزه شامل اشیاء هنری، فرهنگی و تاریخی اعم از پوشاک و سکه است.
آموزش در این لندن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار و مدارس با سوابق کهن دارد از جمله مدرسه سنت پل (1509) مدرسه هارود (1572) مدرسه کالج دولویچ و مدرسه شهر لندن (1834)
لندن 12دانشگاه با 110000دانشجوی تمام وقت و 50000نفر پاره وقت دارد.
پارکها و تفریحگاهها: شبکه‌ای از پارکها، میدانها در سراسر لندن وجود دارد دو پارک از همه معروفتر آنها میدان گراس ونروس و میدان ترافالگار است.
پارک‌های لندن بیشتر در انتهای غرب لندن قرار دارد و پارک سبز و هاید پارک که 248 هکتار مساحت دارد. باغهای کینرینگتون و پارک رجنت، باغ وحش و رجنت کانال و فضاهای سبز دیگر شامل جلسی فیزیک باغ که در آن گیاهان دارویی از قرن هفدهم پرورش داده می‌شود باغهای کیو به واسطه درختانش و گرمخانه‌های آن شهرت دارد.
هنرهای نمایشی: لندن محل اجرای تآترهای ویلیام شکسپیر و هنوز لندن پایتخت تآتر دنیاست. در این شهر گروههای تآتری مهم فعالند.
رویال نشنال تآتر که تاریخ ایجاد آن به 812 می‌رسد و از 1997 کلوب تآتر المشای تآتر دنیاست. در این شهر گروههای تآتری مهم فعالند.
رویال نشنال تآتر که تاریخ ایجاد آن به 1812 می‌رسد و از 1997 کلوب تآتر المثنای تآتر عصر الیزابت و محل اجرای نمایشنامه‌های شکسپیر است.
لندن همچنین معروف‌ترین مرکز موسیقی کلاسیک است.
کتابخانه‌ها و موزه‌ها: کتابخانه بریتیش که مجموعه‌ای شامل 12میلیون موضوع شامل کتاب دستخط و دیگر چیزها، سابقاً این اشیاء در موزه انگلستان نگهداری می شد تا اینکه آنها را به ساختمان جدید سازی در 1996منتقل کردند. در میان گنجینه دو نسخه از قانون ساگناکارتا مربوط به سال 1215 و کتاب مقدس چاپ گوتنبرگ کپی افسانه‌های کانتربوری اوایل قرن 15 و نامه‌های روزنامه‌ها و نخستین چهره‌های ادبی شامل ویلیام شکسپیر است. هر ساله بیش از 6 میلیون نفر مراجعه کننده دارد. موزه بریتانیا محل توجه بسیار توریستهاست. از زمان باستان مصر مجسمه‌ها و مجموعه نقاشی‌های ژاپنی است. از موزه‌های مهم دیگر لندن، گالری ملی شامل هنر غربی از قرون وسطا تاکنون و موزه ویکتوریا و آلبرت که در آن آثار مختلف از جمله آثار تزئینی و موزه تاریخ طبیعی، موزه تآتر و موزه‌های متعدد و دیدنی بسیار دیگر. 16
لوتون Luton
شهر لوتون مرکز انجمن شهر بدفورد شایر انگلستان بر کرانه رودلی و شمال و شمال غربی لندن قرار گرفته است.
گریمسبی
یکی از بنادر مهم ماهیگیری انگلستان در ساحل جنوبی مصب رود هامبر است. از صد سال پیش به وضع و وسعت فعلی ترقی یافته و این پیشرفت با ایجاد خط آهن سریع تر گشته با ترن ماهی‌های صید شده به نقاط مختلف کشور انگلستان حمل می‌گردد.
سنگ آهن، الوار، تصفیه روغن، کود شیمیایی این شهر دارای اهمیت اقتصادی زیادی است.
گلاسگو
شهر گلاسگو از شهرهای انگلستان است. نخست در پایین ترین گدار دائمی رود کلاید شکل گرفت، محلی که رومیان از آن استفاده نظامی می‌کردند. دیوار آنتونین از شمال این محل می‌گذشته و هر چند یک دژ نیز در این منطقه قرار دارد اما از اشغال رومیان و پیش از آن اطلاعی در دست نیست. در قرن پنجم سن نی نیان روستایی را در حاشیه گدار و در کرانه شمالی رودخانه برای ایجاد یک کلیسای جامع سلتی برگزید.
در 1172 گلاسکو به عنوان یک شهر شناخته شد و در 1176 شهر دارای بازار سالانه و غیره گشت در قرن 12 و 13 پیرامون تپه کلیسای جامع که مایلی شمال شرقی گدار که پلی سنگی در 1345 بر روی آن زده شده بود کاملا فشرده بود. شهر بعدا در طول جاده میان کاتدرال سن مانگوویل گسترش یافت و مرکز شهر به سوی پایین و به محل تلاقی این جاده و جاده اصلی شرقی – غربی که در طول مسیر رودخانه قرار داشت منتقل گشت تا نیمه قرن هجدهم شهر گلاسگو پیرامون این تقاطع به صورت یک هسته ارگانیک تثبیت شده بود و از این هسته بود که مناطق شطرنجی قرن نوزده گسترش یافت.
گلاسگو یا شهری که امروزه یکی از شهرهای بزرگ و صنعتی محسوب می‌شود تقریبا همه چیز را در زیر آفتاب سوزانش می‌سازد نشان می‌دهد.
اهمیت عمده گلاسگو که اندک اندک از اقامتگاهی به دهکده‌ای و از دهکده‌ای به شهر کوچک مبدل شد، بیشتر به سبب آن بود که کانون مردمان روحانی به شمار میر‌فت. گلاسگو شهر سرسبزی است در حاشیه اسکاتلند با خانه‌های زیبا که بعضی از آن‌ها با سنگ ساخته شده است و باغها و کشتزارها و کلیساها در آن و همه نوع مردمی از قبیل ماهیگیری و صنعتگر و بازرگان و غیره به چشم می‌خورد.
گلاسگو دومین شهر اسکاتلند محسوب می‌شد ابتدا مردم گلاسگو از اتحاد و پارلمان در سال 1707 ناخرسند بودند اما پس از چندی این اتحاد سبب توسعه و پیشرفت امور بازرگانی گلاسگو شد و این سرزمین به مغرب راه یافت، زیرا که تا آن زمان انگلستان داد و ستد از طریق اقیانوس اطلس با جهان آزاد را به خود منحصر کرده بود. ولی پس از اتحاد دو پارلمان داد و ستد با هند غربی و آمریکا برای اسکاتلند که تا آن زمان از آن محروم بود مجاز و محقق شد. گلاسگو نیز از این فرصت استفاده برد و پس از مدت‌های دراز محرومیت با کشورهای بیگانه به تجارت پرداخت.
از این رو در اندک زمانی قند و شکر از هند غربی و تنباکو از ویرجینیا و ماری لند رواج شگفت انگیزی یافت. در سال 1775 بازرگانان تنباکو، بیش از نیمی از تنباکویی را که به انگلستان برده می شد به گلاسگو وارد و از نو به اروپا صادر می کردند. این بازرگانان از این راه ثروتی اندوختند و نیرویی یافتند. شنل‌های رنگارنگ به بر می کردند. چوبدستی‌های مرصع به دست می‌گرفتند و کلاه‌های لب کج به سر می‌نهادند. رفته رفته زمام امور بازرگانی گلاسگو را به دست گرفتند و با ثروت هنگفت خویش به ساختن خانه‌های مجلل و بزرگی پرداختند. کشتی‌هایی که از رودخانه کلاید به آمریکا باز میگشتند کالاهایی از قبیل صابون، شیشه، میخ، شمع، چکمه و حتی کلاه نیز با خود بدان جا حمل می کردند زیرا که ویرجینیا و ماری لند به این گونه کالاهات سخت نیاز می داشتند. گلاسگو آن ها را صادر می‌کرد و پول آن‌ها را می‌اندوخت.
در سال 1780 به کوشش خستگی ناپذیر اهالی گلاسگو بندری در رودخانه کلاید بنا شد. امروزه رودخانه گل آلود و کم عمق دیروز از آبگذرهای بزرگ به شمار می رفت و محل رفت و آمد کشتی‌هایی است که بیش از هشتاد هزار تن بار حمل می‌کنند. برای تسهیل امر کشتی رانی کشتی‌های لاروبی بسیاری در بندر گلاسگو وجود دارد که همه ساله در حدود دو تا چهار میلیون تن گل و لای، شن و پاره سنگ از رودخانه کلاید بیرون می‌کشند و مصب آن را تا مسافت چندین کیلومتر پیوسته تمیز نگه می دارند. پاره‌ای برآنند که رودخانه کلاید گلاسگو را پدید آورد و گلاسگو نیز رودخانه کلاید را بدین جهت مردمان گلاسگو همواره می کوشند تا آن چه را که به چنگ آورده‌اند هرگز از کف ندهند.
گلاسگو امروزه یک شهر مدرن از نظر هواپیمایی است. در گذشته‌های نسبتا دور خیابان‌ها و چهار راه‌های وسیع و ساختمان‌های باستانی بسیاری در گلاسگو وجود داشت. اما امروزه تنها ردیف‌های بسیار خانه‌های محقر و کوچه و خیابان‌های تنگ و باریک در آن به چشم می‌خورد زیرا که در قرن نوزدهم انبوه کثیری که در جست و جوی کار بودند یکباره به گلاسگو روی آوردند و جمعیت این شهر به طرز شگفت آوری افزایش یافت. با این وجود در گلاسگو تفرجگاههایی از جمله خلیج‌های فورث و دریاچه زیبا و بزرگ لوموند وجود دارد که اکثر اهالی گلاسگو ایام فراغت را در حوالی آن‌ها سپری می‌کنند.
تغییراتی که طی دو قرن گذشته در گلاسگو روی داده نموداری از وضع مردمانی است که در این شهر به سر می‌برند، زیرا که اهالی گلاسگو همه در پیشرفت وضع اقتصادی و صنعتی آن کوشش‌هایی گرانبها مبذول داشته‌اند. گذشته از این در کمتر نقطه جهان مردمانی به مهربانی و مهمان نوازی آنان می‌توان یافت.
لیدز LEADS
جمعيت
ج 68722 نفر
از شهرهای بزرگ انگلستان بر ساحل رود آیر Airs قرار گرفته، این شهر در قرن 14 روستائی کوچک و در قرن 18مرکز پشم ریسی ود.
با ایجاد کانال بین لیورپول و لیدز این شهر بیش از پیش رو به ترقی نهاد.
کارخانه‌های بافندگی آن را زنان بیشتر اداره می‌کنند تا مردان و مردان سرگرم کارهای دیگر از جمله: چرم سازی، هواپیماسازی هستند. شهر لیدز مرکز مهم راه‌آهن و مرکز خرید و فروش است. 16
لیسستر LEICESTER
جمعيت
ج 270493 نفر
از شهرهای صنعتی میدلند (انگلستان) بر ساحل رود سوآر است. این شهر در روزگار رومن‌ها ایجاد گردید، نخست دژی بود که در عهد نورمن‌ها ساخته شد و بناهای دوران قرون وسطائی متعددی در آن ایجاد گشت.
اهمیت اخیر این شهر از دوران انقلاب صنعتی آغاز و رشد صنعتی آن از این زمان شروع گردید، صنایعی از جمله: بافندگی به مقدار فراوانی در تولید گسترش یافته از محصولات مهم پارچه‌ای آن کنت‌وار Quantvar می‌باشد. صنایع دیگری از جمله ماشین سازی آن دارای اهمیت است.16
هلند لیفاردن
شهر لفاردن پایتخت ایالت فریزلند، در شمال هلند، مرکز زراعت و تولید لبنیات و بازار مهم دامپروری و از صنایع لباس، ابریشم مصنوعی است. مرکز زیورآلات نقره و طال (قرن 16-18) بود.
لیورپول Liverpool
جمعيت
ج 452450 نفر
دومین شهر بزرگ انگلستان در ساحل رود مرسی (در محلی که خلیج باریک و آب به سرعت جاری و عمق آن زیاد پیش از اینکه وارد دریای ایرلند گردد) قرار گرفته است.
بزرگترین کشتی‌ها می‌توانند در اسلکه‌های آن پهلو بگیرند.
اولین اسلکه آن در سال 1715 ایجاد گشت و نخستین تجارت لیورپول با آمریکای شمالی در قرن 17 آغاز شد و ممالک دیگری که فعالیتهای تجاری آن بندر در ارتباط بودند، بر قرار کرد.
تنباکو، شکر، پنبه، پشم، سنگ فلز، تنباکو، نفت، شکر، میوه، غله از واردات آن است.
این بندر مهم از لحاظ رفت و آمد کشتی‌ها و حمل و نقل و مسافربری با کشتی به نقاط مختلف جهان اهمیت بسیار دارد. صنایع سنگین، صنایع شیمیایی، فلز کاری، محصولات گوشتی این شهر قابل توجه می‌باشد.
بناهای زیبائی مشتمل بر کلیساهای بزرگ رومی و انگلیکان آن بسیار جالب است.
بندر لیورپول از بنادر مهم دریائی ایالت لانکشایر انگلستان است که در آن صنعت کشتی سازی رواج دارد. طول این قسمت از مراکز ساخت کشتی‌ها بیش از 11کیلومتر می‌باشد.
محل بزرگ تجارت پنبه اروپاست دانشگاه لیورپول در سال 1903 تأسیس گردید. 13
از نیمه قرن هفدهم رو به گسترش نهاد و به عنوان یک بندر نسبتاً محفوظ به شمار می‌رفت این شهر بندری از عصر مفرغ مسکون بود و در 1192 تبدیل به شهر و به نام لیورپول نامیده شد.
از 1207 شکوفایی لیورپول آغاز شد اما چستر تا قرن هجدهم که تنها ساحل آب‌های آزاد لیورپول جوابگوی نیازهای لنگر اندازی کشتی‌های بزرگتر شد. همچنان بزرگترین رقیب لیورپول بود شهر لیورپول بر اساس بافت خیابانی شطرنجی نسبتاً منظمی طراحی گردید و این بافت محدوده شهر را تا 1650شامل می‌شود تا قرن 18 به همین شکل باقی ماند. 16
منچستر
جمعيت
ج 404861 نفر
چهارمین شهر بزرگ انگلستان، یکی از مراکز پارچه بافی جهان است که تنها لندن، بیرمنگام و لیورپول از آن در انگلستان بزرگترند.
مرکز صنعت، دادو ستد مهم پارچه و الیاف و دارای بسیاری از صنعت های دیگر است. کارخانه های بزرگ اتومبیل سازی و کالاهای لاستیک سازی نیز در آن فعالیت دارند. بسیاری از کارخانه ها و کارگاه ها در بیرون خود شهر قرار دارد. از این گذشته مواد شیمیایی، رنگرزی، روغن و کالاهای پنبه ای صادر می کند.
این شهر در 48 کیلومتری دریای آیرلند قرار و علاوه بر این یک کانال قابل کشتیرانی نیز دارد. نخستین شهر در انگلستان بود که در آن راه آهن مسافربری میان این شهر و لیورپول ایجاد گردید.
میدستن
شهر میدستن پایتخت ایالت کنت در انگلستان، درین شهر مهمان خانه ای در 1260 میلادی برای زائران و مسافران به سوی کانتربوری ایجادگردید. کاخ اسقف ها نیز مشهور است.
نورتهامپوتو
شهر صنعتی میدلند انگلستان که بر ساحل رودی که به واش میریزد قرار دارد. در سال 1189 میلادی یک بازار پررونق در قرون وسطی و دارای صنعت دباغی بود. پوست وسایر محصولات آن قابل توجه است. کفش، چکمه و پوتین سازی این شهر یکی از شعب صنعت چرمسازی است که هزاران کارگر بر چرمی که وارد میشود، کار می کنند. در سالهای اخیر، معدن سنگ آهن، سنگ آهک سبب ترقی صنعت ذوب آهن این شهر گشته، علاوه بر این موتورسازی، ابزارسازی مخصوصا” ماشین آلات کفاشی آن دارای ارزش و اهمیت بسیار است.
نیوکاسل
شهری بندری برساحل شمالی رود تین در 13 کیلومتری مصب این رود در انگلستان آثار تاریخی از جملع قلعه هنری دوم (1172-1177م) کلیسای جامع از قرن 14 کلیسایی از قرن 12 مرکز عمده استخراج زغال سنگ است.
نیوکاسل آون تین
جمعيت
ج 259541 نفر
مرکز مهم تجارت و پایتخت شمال شرقی انگلستان، نیوکاسل مونک چستر یک پایگاه نظامی رومی در پست ترین نقطه ساحلی شمالی رود تاین واقع است.
این شهر از لحاظ تجارت زغال سنگ (از قرون وسطی) کشتی هایی زغال را به لندن حمل می کردند رونق داشته صدور زغال سنگ و کک از محصولات منطقه زغال خیز تا این اواخر شایان اهمیت بوده، صنایع سنگین از جمله کشتی سازی، کشتی های جنگی و کشتی های نفتکش، توربین و موتورهای برق، صنایع شیمیایی با اهمیت و پررونقی دارد.
شهرک نیوکاسل مرکز و بازار کالاهای گوناگون و محصولات صنعتی متنوع است. که گروه بیشماری کارگر در چرخانیدن چرخ صنعت این شهر فعالانه می کوشند.
واترفرد WATFORD
شهر واتفرد از شهرهای صنعتی انگلستان است که در جنوب شرقی این کشور قرارگرفته، انتشارکتاب و نشریات دیگر پارچه های ابریشمی، پشمی، کاغذ، مواد شیمیایی ازجمله محصولاتش است.
وارلی WARLEY
شهر وارلی کاونتی بارو در منطقه وسترشر، انگلستان مرکزی قرارگرفته است. این شهر در 1966 برافراشته شد. از نظر ساخت لوله های فولادی، ماشین های توزین و اندازه گیری، مواد شیمیایی، تولید میخ و پیچ و لوازم برقی اهمیت فراوانی دارد. در 1974 بخشی از وست میدلند گشت.
ومبلی Wembley
شهر صنعتی انگلستان، در میدل سکس، در جنوب انگلستان مرکزی، در نزدیکی لندن، ریخته گری فلزات، تولیدات فلزی وسایل برقی، مواد شیمیایی از جمله تولیداتش است. در 1965 جزء لندن بزرگ گشت.
وولور هامپتون wolverhampton
جمعيت
ج 242190 نفر
این شهر صنعتی بزرگ و غربی ترین منطقه بیرمنگام که در منطقه زغال خیز قرار گرفته، به سرعت این شهر از لحاظ صنعتی روبه ترقی نهاده و این ترقی از دوران انقلاب صنعتی هم چنان ادامه یافته است.
کارخانه های اتومبیل سازی، موتورسیکلت سازی، دوچرخه سازی و کالاهای فلزی از هر نوع مخصوصا” آنها که از مس و قلع ساخته می شود،‌ در این شهر مشغول تولید می باشد.
ویتبنک vitbank
جمعيت
ج 167183 نفر
از شهرهای بندری و گردشگاهی شمالی- یورکشایر، انگلستان، برکرانه مصب رود اسک است.
ونچستر Winchester
از شهرهای انگلستان مرکز ولایت همپشایر، کلیسای جامع آن تاریخ ساخت سال 1093 دارد. کالج این شهر از قرن 14 هنوز برجاست. این شهر به دنبال لندن مرکز تجاری و سیاسی بود و کلیسای جامع آن در سده 1300 تکمیل گشت. این کلیسا 169 مترطول دارد. در این شهر کالج مهمی تاسیس گشت که یکی از مدارس مهم انگلستان میباشد.
ویندسور vindsor
جمعيت
ج 132465 نفر
شهری در یورکشایر برکرانه رود تایمز، دارای آثار تاریخی از جمله کاخ ویندسور مقر سلاطین انگلستان است.
هادرزفیلد
هادرزفیلد از شهرهای رایدینگ غربی (یوکشایر) انگستان مرکز مهم پارچه بافی و صنایع دیگر است.
هال
این شهر بندر دریائی پر فعالیت انگستان در ساحل شرقی این کشور است. از قرون وسطی این شهر رو به توسعه نهاد، پس از دیدار ادوارد شاه انگلستان در 1299 نام هال گرفت.
این بندر نخست یک راه آبی و بندر طبیعی بود و با کانال ها و راه آهن ارتباط آن به نقاط اطراف بیشتر شد.
با بزرگ شدن اندازه و بزرگی کشتی ها، در قرن 19 اسکله های این بندر مجهز و قابل حمل و نقل کالاها با کشتی ها به ممالک مختلف از راه دریای شمال گشت.
گندم، الوار، کره و گوشت خوک، ماهی از محصولات مهم آن است و ناوگان ماهیگیری بندر هال دارای اهمیت است. شهر هال سومین بندر بزرگ و فعال انگستان است.
هالیول (چاه مقدس)
هالیول از شهرهای انگستان، در شمال ویلز، در کشندان دی است. ظاهرا“ نام این شهر از نامه چاهی گرفته شده که سربریده یک قدیس را به درون آن چاه انداختند و از آن پس از چاه آب جوشیدن گرفت. نمازخانه ای را به نام مادر هنری هفتم در این محل برافراشتند که زیارتگاه کاتولیک های رومی گشت.
بازار چوب، بازار دام و کاغذسازی این شهر از اهمیت خاثی برخوردار است.
هدینگتن
جمعيت
جمعیت 266900 نفر
شهر هدینگتن از شهرهای انگلستان در جنوب شرقی اسکاتلند است که در 1216 و 1244 و 1355 میلادی با حمله و هجوم انگلیسی ها در آتش سوخت. این مرکز ایست لوذین می باشد که 1975 ضمیمه منطقه لوذین گشت.
یورک
جمعيت
جمعیت 175925 نفر
شهر یورک مرکز عمده انگلستان شمالی در قرون وسطی بود. این شهر در محل تلاقی رودهای اویسه و فوس قرار دارد. این شهر را رومیان برافراشتند و آن را ابوراکیوم نامیدند. کلیسای جامع یورک یکی از زیباترین کلیساهای انگلستان است. از سال 314 میلادی اسقف نشین انگلستان و از لحاظ اهمیت بعد از کانتر بوری بود. در قرن هشتم میلادی از مراکز عمده آموزشی اروپا و مدرسه سنت پیتر از کهن ترین مدارس انگلستان است. بنای کلیسای جامع سنت پیتر به دوره ساکسونها و نورمانها منسوب می باشد.