زمین قابل کشت 7 درصد ، نیروی کار حدود 000,000,57 نفر 25 درصد در صنعت و حدود 15 میلیون در کشاورزی.
محصولات عمده: قهوه، برنج، گوشت، ذرت، شیر، نیشکر، سویا، کاکائو –
نیروی کار در صنعت: 23 درصد .
تولیدات عمده: فولاد، مواد شیمیائی، فرآورده های شیمیائی، ماشین آلات، موتور وسائل نقلیه، سیمان.
منابع طبیعی: سنگ آهن، منگانز، بوکسیت و سایر فلزات –
صادرات: قهوه، سنگ آهن، لوبیای روغنی، شکر، چوب، گوشت، کاکائو، لوبیا، کفش –
واردات: گندم، مس، آلومینیم، نفت، ماشین آلات، مواد داروئی –
طرف های مهم داد و ستد: ایالات متحده است.
کشور برزیل مساحتی بیش از پنج برابر خاک ایران (1648000 کم) دارد.
جغرافیای طبیعی
سرزمین برزیل تقریباً نصف آمریکای جنوبی را در برگرفته که از شمال به جنوب 477 کیلومتر طول و از شرق به غرب 4331 کیلومتر عرض دارد. و هم مرز با همه کشورهای این قاره بجز شیلی و اکوادر می باشد.
بیشتر از یک سوم برزیل با رود آمازون و دویست شاخابه اش آبیاری می گردد. 3700 کیلومتر از رودخانه آمازون قابل کشتی رانی، کشتی های اقیانوس پیما می باشد. منطقه جنوبی برزیل با رودخانه های پلاتا، پاراگوئه، اروگوئه و پارانا آبیاری می گردد. جویبارهای مهمی چون سائوفرانسیسکو به طول 1903 کیلومتر قابل کشتی رانی است. در نواحی پست در ماه اکتبر حرارت 37 درجه و مقدار ریزش باران سالانه به دویست سانتی متر می رسد. در نواحی شمال شرقی گرما به 42 درجه و میزان بارندگی به 130 سانتی متر می رسد.
سیاسی – اقتصادی
پنجمین کشور بزرگ جهان از لحاظ وسعت و هفتمین کشور از لحاظ جمعیت است که با مشکلات فراوانی روبرو است. حکومت برزیل را رهبران نظامی در دست دارند. اقتصاد صنعتی کشور در دهه 1980 شکوفان گشته، صادرات صنعتی آن بر صادرات کشاورزی فزونی گرفت. بخش های داخلی کشور یعنی طول رودخانه آمازون تقریباً توسعه نیافته است. آمازون حدود 60 درصد خاک کشور را تشکیل داده است. در حالیکه تنها هشت درصد جمعیت برزیل در ناحیه آمازون سکونت دارند. دولت می کوشید تا با تشویق و امتیاز مردم را راغب به سکونت در ناحیه غربی کشور سازد و برای اجرای چنین برنامه ای صد میلیون دلار برای احداث 3500 مایل بزرگراه از سال 1970 سرمایه گذاری کرده است. بزرگراهها شهرک ها را در طول راه به یکدیگر متصل می سازند. دولت برای مهاجران بدین نواحی برای شروع کشاورزی وام هائی می دهند.
کشتار بیرحمانه نوکوچان برزیل جمعیت از یک تا پنج میلیون نفری سرخپوستان را به صدهزار نفر تقلیل داده است. کشور منابع معدنی فراوان دارد با این حال 80 درصد نفت مورد مصرف خود را وارد می کند.
محصولات عمده آن قهوه (در مقام اول جهانی) ذرت (مقام سوم جهانی) کنف، لوبیا، مرکبات، تنباکو، برنج، کائوچو، گاو، اسب، شتر، قاطر، خوک، گوسفند و لبنیات، آهن (مقام نهم) منگنز (رتبة 4 جهانی) الماس، ذغال سنگ، کرم، طلا، بوکسیت کوارتز، قلع، پارچه، چوب، مواد شیمیائی، مصنوعات فلزی می باشد.
دیدنیها
برازیلیا، ریودژانیرو، مجسمه عظیم حضرت مسیح بر فراز کوه، رود آمازون، آبشار ایگاسو Iguassu، مناطق کولونی نشین پرتغالی در سالوادور، اویوروپره تو، کنگونهاس، سابارا، شهرهای طلا، موزه ای پی رانگا و بنای یادبود در سائوپولو، معدن طلای سنت جان دل ری کوپاکابانا و پلاژهای ساحل شنی سانتوس، مناظر دلفریب بزرگراههای سائوپولو و سانتوس.
جغرافیای تاریخی
در سال 1500 میلادی برزیل در امریکای جنوبی کشف و اولین اقامتگاه در سائوپولو در سال 1532 تأسیس شد. در بین سالهای 1555 و 1560 فرانسوی ها در ریودوژانیرو و هلندی ها در بین سالهای 1630 تا 1654 در پرنامبوکو اقامت گاههائی ایجاد کردند.
چون ناپلئون اول به پرتغال حمله کرد پادشاه وقت پرتغال به برزیل گریخت و ریودوژانیرو را پایتخت امپراطوری پرتغال ساخت، همینکه ناپلئون از پرتغال رانده و سرانجام مغلوب گردید ژان پادشاه پرتغال به کشور پرتغال بازگشت اما پسر خود را به عنوان ولی عهد در برزیل باقی گذاشت تا اینکه در سال 1822 سراز فرمان پدر بر تافت و اعلام استقلال کرد و خود را به نام پدروی اول امپراطور برزیل معرفی نمود. ولی چندی بعد ناچار به استعفا گردید لذا به جای وی پسرش پدروی دوم به امپراطوری برزیل نایل شد و تا سال 1889 برین سرزمین حکومت کرد تا خلع گردید و برزیل بصورت جمهوری فدرال درآمد و در سال 1891 ایالات متحده برزیل تشکیلات منظمی پیدا کرد.
در سال های 1934 تا 1937 یک سلسله قوانین اساسی تازه برای برزیل وضع گردید اکنون برزیل از کشورهای مهم جهان است. در زمینه های صنعتی و کشاورزی پیشرفتهای فراوانی کرده است در سال 1945 به عضویت سازمان ملل متحد درآمد.
رئیس جمهور از 1926 تا 1930 واشنگتن لوئیز پره یرادا سویوزا را گروهی انقلابی زیر نظر جه تولیو وارگاس سرنگون کردند.
وارگاس در سال 1934 قانون اساسی و حقوق مدنی را موقوف الاجرا و یک سازمان پلیس مخفی تأسیس کرد. در 1937 وارگاس به قدرت استبدادی وسیعی دست یافت قانون اساسی تازه ای به تصویب رسانید که در آن قدرت بی پایان برای خود قائل شد. در جریان جنگ جهانی دوم برزیل با متفقین غربی متحد شد و پایگاههای هوائی چندی از متفقین در برزیل بوجود آمد. همچنین پایگاه نیروهای چریکی جنوب اقیانوس اطلس شد.
وارگاس در 29 اکتبر 1945 سرنگون و جنرال اوریکوگاسپار از 1945 تا 1950 رئیس جمهوری شد و از 1950 تا 1954 جه تولیو و از 1954 تا 1955 جوائو کافه فایلهو و آنگاه جوسه لینوکوبی تسچک ده اولیوه ریا از 1955 تا 1960 وجانیوکو آدروس از 1960 تا 1963 جوآئو گویولارت واز 1963 تا 1966 جنرال هومبرتو دآلن کار کاسته لو برائکو و از 1966 تا 1969 جنرال آرتور کوستاسیلوا و از 1970 تا 1974 جنرال امیلیوگاراستازو مدیسی به ریاست جمهوری رسیدند.
در 1974 جنرال ارنستو جیه سل به ریاست جمهوری انتخاب شد و روابط برزیل و ایالات متحده به سردی گرائید.
در انتخابات ملی پانزدهم نوامبر 1978 دیده شد که قدرت سیاسی حزب آره نا Arena به مقیاس وسیعی کاهش یافته با این حال کنترل مجلس قانونگذاری در اختیار این حزب قرار دارد.
در 1979 در انتخابات ریاست جمهوری جنرال جوآئوبابتیستاداولیویرا فیگویرادوبیر پیروز گشت و قول داد تا 1985 دموکراسی را به کشور بازگرداند و تعهدکرد که پنجاه هزار تبعیدی سیاسی را ببخشد اما با اوج و تحریک اعتراضات جهانی لوئیزداسیلوا، در مارس 1982 آزاد شد. در 1985 کاستا رئیس جمهور شد.
برزیل وضع اقتصادی نابسامانی دارد زیرا دارای 93 میلیارد دلار بدهی خارجی است و نرخ تورم آن در سال 1984 به 229 درصد رسید در حالیکه در 1983 نرخ تورم 115 درصد بود. با این حال امید بهبودی برای اقتصاد نابسامانش وجود دارد.
حکومت
کشور برزیل مرکب از 22 ایالت چهار تریتوری (قلمرو) و یک بخش تشکیل گردیده است. رئیس جمهور هر شش سال یک بار بوسیله رأی اعضاء کنگره ملی برگزیده می شود. از دو مجلس 1- سنا که برای دوره 8 ساله انتخاب می گردند 2- نمایندگان به مدت چهار سال انتخاب می شوند. عده سناتورها 69 نفر برای هر ایالت سه نفر و اعضاء مجلس نمایندگان 300 نفر هستند و این عده سیصد نفری از ایالات مختلف با تناسب به جمعیت آنها انتخاب می گردند اما هیچ ایالتی کمتر از سه نفر نماینده ندارد. چهار تریتوری ممکنست نمایندگانی برگزینند اما حق انتخاب سناتور را ندارند از سال 1964 نظامیان قدرت را در دست دارند و همه سازمانها مقننه را زیر نفوذ خود گرفتند.
احزاب مهم سیاسی 1- حزب پارتیدو دموکراتیکو سوسیال به رهبری سناتور جوزه سارئی 2- حزب پارتیدو دومونیتو دموکراتیکو برازیلیرو به رهبری اولیسس گوماراس نماینده مجلس 3- حزب پارتیدو پاپیولار ترابالهیستابرازیلیرو به رهبری یووت وارگاس 4- حزب پارتیدو دموکراتیکو ترابالهیستا به رهبری لئوئل بریزولا 5- حزب پارتیدو داس ترابالهادورس به رهبری لوئیز ایناسیوسیلوا
« دادگاهها » سیستم دادگاههای فدرال پنج بخش 1- دادگاه عالی 2- دادگاه استیناف 3- دادگاه قضات نظامی و دادگاههای عمومی 4- دادگاههای قضات انتخاباتی 5- دادگاه قضات کارگر – دادگاه عالی 16 عضو دارد که با صلاحدید رئیس جمهور و مجلس سنا منصوب می شوند. هر ایالت دادگاهی در محل دراد. هر ایالت فرماندار و مجلس قانونگذاری مخصوص به خود دارد. اعضاء قانونگذاری مستقیماً بوسیله مردم انتخاب می شوند. هیأت قانونگذاری، فرماندار ایالت را انتخاب می کند.
« ارتش » هر برزیلی از 18 سالگی تا سی سالگی باید دوره نظام وظیفه در خدمت ارتش درآید که در نیروی دریائی، یا هوائی مشغول شود.
آب و هوا
آب و هوای استوائی غلبه دارد، اما عواملی از جمله: ارتفاع، بادهای غالب و فاصله از دریا علت تنوع و گوناگونی آب و هوای برزیل می باشد در بخش های استوائی، زمستانها خشک و تابستانها مرطوب سات، در حالیکه نواحی آمازون دائماً گرم و مرطوب می باشد. در شمال شرقی – سرتائو SERTAO گرم و خشک با خشکسالی فراوان است. در جنوب و شرق بهار و پائیز خورشید می تابد و گرم است. در تابستان هوا گرم است، اما هنگامیکه بادهای قطبی می وزد زمستانها سرد است.
گرمای شهر برازیلیا در ژانویه 3/22 درجه و در جولای 8/19 درجه صدبخشی و ریزش باران سالانه 1603 میلی متر و ریودوژانیرو در ژانویه 5/28 درجه و در جولای 6/19 درجه صدبخشی گرما و ریزش باران سالانه 1758 میلی متر است.
انرژی و منابع طبیعی
مقدار تولید برق را 500/106 میلیون کیلووات ساعت در سال تخمین زده اند در 1989 یکی از بزرگترین نیروگاههای برق آبی بر رودخانه آمازون بسته شد که 34 درصد برق ناحیه آمازون را تأمین می کند.
نفت: سیزده پالایشگاه در برزیل به کار پالایش مشغول است – تولید نفت خام در 1991 بالغ بر 87/31 میلیون تن بود. با این حال هر ساله مقدار فراوانی نفت وارد می کند.
گاز: مقدار استخراج گاز در 1989 بیش از 120/6091 متر مکعب بود که 64 درصد آن از فلات قاره استخراج شده بود.
جنگل
از جنگلهای برزیل سالانه میلیونها مترمکعب الوار و چوبهای صنعتی بریده و به خارج صادر می شود.
ماهیگیری
در برزیل از اهمیت فراوانی برخوردار است بطوریکه در سال بیش از 800000 تن ماهی صید می شود.
شهر هاى اين كشور

اوروپرتو
از شهرهای کشور برزیل، اوروپرتو، پایتخت معادن، در اوج ترقی خود صد هزار جمعیت داشت. ولی زوال این شهر از پایان قرن نوزدهم آغاز گردید و در سال 1897 م، شهر بلواوریزونت، که بر فراز یک فلات ساخته شده، به عنوان پایتخت سیاسی ایالت میناسی جانشین آن گردید. خون جوشان اوروپرتو کم کم از رگهایش خارج شد و شهری سست و متروک گشت، که به علت دارا بودن شرایط خاص جغرافیائی از رشد و ترقی محروم شده بود، بر جای ماند. اوروپرتو به یک شهر موزه‌ای تبدیل شد و به علت داشتن تعداد زیادی کلیساهای باشکوه، برجهای رنگارنگ سفالین، پلها و خانه‌های قدیمی- که در طول کوچه‌های سراشیبی قرار گرفته‌اند، شهر «ابنیه ملی» نام گرفت.
باهیا
از شهرهای برزیل ولی در باهیا (سالوادر)، هر پله و هر کلیسا را باید مدت‌ها نگاه کرد. باهیا شهری مرده و شکست خورده به نظر می‌رسد، ولی در عین حال از همه‌ی شهرهای برزیل زنده‌تر است. با استعدادترین و ورزیده‌ترین سیاستمداران برزیل از این شهر شمالی،- که از نظر خشونت و هیاهو شبیه شهرهای جنوبی است، برخاسته‌اند. باهیا پیش از آن که آمریکائی باشد، آفریقائی است.
باهیا در کنار خلیج کوچک خود به دو بخش (شهر علیا و شهر سفلی) تقسیم می‌شود و این دو بخش به وسیله‌ی پله‌های مختلفی به یکدیگر متصل می‌شوند. وجود این پله‌ها، و همچنین عطر پرجذبه‌ی شیره خرما، شباهت زیادی بین باهیا و «سورانت» به وجود آورده است.
گینه، سرزمینی که از آنجا نخستین بردگان سیاه به برزیل آورده شدند، از هر سرزمین دیگری به باهیا نزدیک‌تر است.
طبق اظهارنظر آرتور راموس، متخصص برزیلی مسئله‌ی سیاه، بیشتر اهالی رنگی باهیا دارای اصل و نسب سودانی هستند و این امر خود علت تحرک ویژه‌ای آنها را روشن می‌سازد. سیاهان منطقه سالوادر با انرژی فراوان به تحول و دگرگونی اقتصادی زمین‌های سابق شکر کمک نمودند و مالکین کوچک این منطقه در زمین‌های خود به کشت بهترین نوع تنباکوی برزیل و پنبه پرداختند.
برازیلیا Brasilia
جمعيت
ج 2073000 نفر
پروژه‌ی ساختمان شهر برازیلیا در واقع به سال 1853 مربوط می‌شود و در قرن نوزدهم بود که اندیشه‌ی انتقال پایتخت برزیل از سواحل آتلانتیک به فلات مرتفع ایالت گواآس به طور جدی مطرح گردید. در 1891 قانون اساسی برزیل اصلاح گردید و طرح انتقال پایتخت نیز در ضمن این اصلاحات گنجانیده شد. حتی در قانون اساسی جمهوری اول برزیل مکان دقیق بخش آینده‌ی فدرال تعیین شده بود: این بخش می‌بایست جلگه‌ای به وسعت 000/14 کیلومترمربع را در بر بگیرد (جلگه مذکور 200 کیلومتر با گوانای کنونی فاصله داشت). ولی لازم بود 43 سال بگذرد تا این پروژه به مورد اجرا گذاشته شود.
در سال 1953، یعنی درست 100 سال پس از طرح پروژه‌ی اول، کنگره قانونی تصویب کرد که براساس آن می‌بایست برای ایجاد شهر «برازیلیا» مکانی خوش آب و هوا در نظر گرفته شود که دسترسی به آن هم از طریق زمین و هم از راه هوا به سهولت انجام بگیرد و همچنین زمین‌های آن هم برای ساختمان عمارات و هم برای کشت مواد غذائی مناسب باشد. به علاوه در این قانون تصریح شده بود که پایتخت آینده‌ی برزیل 5000 کیلومترمربع وسعت 000/500 نفر جمعیت خواهد داشت. کم کم رؤیا داشت صورت واقعیت به خود می‌گرفت.
یک ایستگاه راه‌آهن، برازیلیا در میان موجی از شگفتی و تحسین برگزار شد و با استقبال پرشور مردم مواجه گردید. ایسرائیل پی‌نیرو، سرپرست مقاطعه کاران سازنده‌ی شهر و نخستین شهردار برازیلیا، رژه‌ی پرشور کاندانگوها (تمام کسانی که در ساختن پایتخت جدید شرکت داشتند) را رهبری کرد. حتی مردم ساکن نواحی شمال شرقی نیز با طی جاده جدید 2000 کیلومتری بلم دوپارا برازیلیا، در این جشن شرکت کردند.
برازیلیا، پایتخت جدید، توده‌های مردم را به داخل کشور جذب خواهد کرد و باعث خواهد شد که در طول شبکه‌ی راه‌های جدید، مذکور، می‌توان انگیزه اصلی بنیان‌گذاری این شهر را دریافت.
برازیلیا از دو بخش کاملا جدا تشکیل شده: بخش اداری و رسمی که در آن کارمندان در آپارتمان‌های تنگ و کوچک زندگی می‌کنند و از این آپارتمان‌های تاریک هیچ منظره‌ای دیده نمی‌شود به جز منظره‌ی دیوار روبرو! و بخش دیگری که هرگز به وسیله تنظیم‌کنندگان طرح برازیلیا و سازندگان این شهر پیش‌بینی نشده بود. در این بخش که «شهر قدیمی» نام گرفته و اهالی برازیلیا آن را «فاروست» می‌نامند- خانواده‌ها در داخل خانه‌های کوچک چوبی درهم می‌لولند. آنجا درحقیقت «فاولا»ی برازیلیاست، بانگ و فریاد آن حتی یک دم متوقف نمی‌شود و آهنگ آشفته‌ای که از آن برمی‌خیزد، سکوت برازیلیا را بر هم می‌زند. 22
شهر برازیلیا پایتخت کشور برزیل است که در 600 مایلی شمال غربی ریودوژانیرو بر فراز فلات داخلی ایالت گویاس Goias و در ارتفاع حدود 3000 پایی از سطح و در منطقه سردی قرار گرفته هوای آن خشک (به جز فصل بارانی که از دسامبر تا آوریل) است.
از قرن نوزدهم طرح تغییر محل پایخت از ریودوژانیرو به قسمت داخلی برزیل مورد بررسی قرار گرفت تا این که از 1956 ساختمان آن آغاز گشت و پایتخت جدید در 21 آوریل 1960 به برازیلیا انتقال یافت. در حقیقت این شهر مرکز اداری و بنای آن با یک طرح جالب و جامع زیر نظر مستقیم اوسکار نیمه‌میر Niemeyer معمار و طراح برزیلی آغاز گشت. شهر با خیابان‌های متقاطع و بلوک‌های آپارتمانی بزرگی برای خانواده‌های کارمندان دولت و مراکز خرید و مدارس و یک دریاچه بزرگ مصنوعی و تنها صنایعش کارخانه‌های تولید مصالح ساختمانی برای خود شهر از جمله آجر و سرامیک‌سازی و کارخانه‌های سیمان است. هنگام ساختمان شهر کارگران ساختمانی در شهر آزاد محل معاملات بازرگانی به سر می‌بردند.
نواحی اطراف شهر را بیشه‌های بی‌درخت، غیرحاصلخیز به جز برای جنگل‌کاری و جایی که برای کشت غلات و محصولات غذایی مناسب است در بر گرفته است. راه‌آهن، جاده و راه‌های هوایی پایتخت را به بقیه نقاط کشور متصل و مرتبط کرده است.
شهر برازیلیا بزرگترین شهر و پایتخت کشور جمهوری برزیل است. در 21 آوریل 1960 به مناسبت سالگرد چهارصد و ششمین سالگرد کشف برزیل به جای ریودوژانیرو برازیلیا پایتخت کشور برزیل گشت. شهر برازیلیا، شهری بس مدرن و متناسب با نیازهای عصر جدید شبیه واشنگتن دی‌سی طراحی و در فلات مرکزی برزیل در 970 کیلومتری شمال غربی ریودوژانیرو ساخته شد. بسیاری از ساختمان‌ها از شیشه، فولاد و بتن ساخته شده یک دریاچه ساخت بشر به طول 31 کیلومتر در طول مرز شهر ایجاد گردید.
بلم Belem
جمعيت
ج 1271615 نفر
از شهرهای شمالی برزیل بر کرانه ریوپارا (شاخه‌ای از رود آمازون) در 90 مایلی اقیانوس اطلس واقع است، با بندر عمیق مناسب برای پهلو گرفتن کشتی‌های بزرگ است، شهر بلم خدمات و فعالیت‌های تجاری داخلی و خارجی این منطقه از برزیل را به عهده دارد. کاکائو، گردو، برنج چوب‌های سخت استوائی و انواع دیگر محصولات جنگلی از جمله صادرات برزیل می‌باشد که از این بندر صادر می‌شود.
فرودگاه بین‌المللی آن (بادو آمریکا)، اروپا آسیا و آفریقا در ارتباط است این شهر در سال 1615 ایجاد گردید و رفته رفته رو به ترقی نهاد. 25
بلوهوریزونت BELOHORIZONTE
جمعيت
ج 2229297 نفر
شهر مدرن برزیل و پایتخت ایالت معدنی غنی میناس جریاس، این شهر از هنگامیکه معادن طلا، سنگ‌آهن، مغناطیس در اراضی مرتفع اطراف کشف گردید به سرعت رو به ترقی نهاد. شهر چندین کارخانه پارچه‌بافی دارد. مرکز تجاری برای جنوب و غرب است. یک شاهراه مدرن این شهر را به ریودوژانیرو مرتبط می‌کند و در 200 مایلی ساحل آتلانتیک قرار دارد. 25
سالوادور Salvador
جمعيت
ج 2439881 نفر
از بنادر دریائی شمال شرقی برزیل و بر کرانه خلیج ال سینتس و در ناحیه اراضی حاصلخیز کشاورزی حومه ری کن کاو واقع است.
پنجمین شهر بزرگ برزیل و پایتخت ایالت باهیا، می‌باشد تنباکو، کاکائو، شکر، پوست، موم، برخی از صادراتش به اروپا و ممالک متحده آمریکا است. تصفیه شکر، کارخانه‌های پنبه ریسی از صنایع این شهر تجاری و فرهنگی می‌باشد. چاههای نفت مهم و تصفیه خانه‌های نفت در نزدیکی این بندر قرار دارد.
شهر سالوادور در سال 1549 ایجاد گردید و پایتخت، و همه ساکنانش و مهاجران پرتغالی در خاک برزیل تا سال 1763 بود، هنگامیکه مقر حکومت به ریودوژانیرو انتقال یافت. ساختمانها و بسیاری از آثار معماری در (کلیساها) سبک گوتیک از قرن 17 و 18 (به جا مانده) مورد توجه توریستها و دیدار کنندگان قرار دارد.
هزاران سیاه پوست را از آفریقا به این نقطه کوچانید تا برای تهیه کشت نیشکر منطقه باهایا کار کنند.
عده‌ای از مردم این شهر از نژادهای رنگی مختلف می‌باشند، این بندر با راه‌آهن به اکوادور اتصال دارد.17
رسیف Recife
جمعيت
ج 1421947 نفر
بندر دریائی ساحل شرقی برزیل، سومین شهر بزرگ و پایتخت ایالت پرنامبکو و یک بندر منطقه مرجانی است. صادرات مهم آن شکر، پنبه، تنباکو، روغن کرچک و پوست می‌باشد. بسیاری از کشاورزان در جنوب برزیل به سر می‌برند وشهر رسیف مقداری از اهمیت بازرگانی خود را از دست داده، امروزه کارخانه‌های نخریسی احتیاجات مردمی را که در این شهر زندگی می‌کنند تا حدی تأمین می‌کند. حومه اولیندا به وسیله پرتغالی‌ها در سال 1530 تأسیس و در سالهای (1654-1630) به وسیله هلندی‌ها تصرف و دژی بر فراز بندر ایجاد کردند این بندر، گاهی پرنامبکو که آب و هوائی استوائی دارد نیز گفته می‌شود.
ریو RIODEJANEIRO
جمعيت
ج 5850544 نفر
از شهرهای برزیل استقرار خاندان سلطنتی پرتغال در ریو باعث شد که برزیل در یک چشم بهم زدن، به یک قدرت کامل مبدل شود. در نتیجه‌ی پیدایش این وضع ناگهانی، تضادهای درونی برزیل تخفیف یافت و بنادر این کشور کم کم به روی بازرگانی بین‌المللی گشوده شد.
زیبائی ریو واقعاً حیرت انگیز است. سیدال ماراویلوزا بر کناره‌ی خلیج تکیه کرده و پین دو سوکر از آن نگهبانی می‌کند، سبزی فشرده و تیره ی گیاهان بر سراسر شهر سایه افکنده و بازوان گشوده ی مسیح از فراز کوه کوودادو از آن محافظت می‌نمایند.
سائوپولو انسان را مجذوب خود می‌سازد. در مرکز شهر، آسمان خراش‌ها همه‌ی خانه‌های کهنه، ولی راحت خانواده‌های قدیمی را در خود فرو برده‌اند و به نظر می رسد که می‌خواهند آنها را خفه کنند. گاه گاه صاحب یکی از این خانه‌ها قطعه زمین پیرامون مسکن قدیمی خود را می‌فروشد و آنگاه ساختمان جدیدی از زمین سبز می‌شود. پولیستهای پیر و جوان با وجود اینکه خود انکار می‌کنند اما لااقل در مورد قبول یکی از مفاهیم نوع زندگی آمریکائی با هم موافقت دارند، زیرا معتقدند که هر کس نان شانسش را می‌خورد.
سائوپولو از قدرت، تحرک و عظمت برخوردار است و جذبه و افسونش در عین حال هم یاد شیکاگو و هم یاد ژن را در خاطره‌ زنده می‌کند. ولی ریو دوژانیرو از زیبائی فوق العاده‌ای بهره‌مند است. البته برخی مواقع درباره‌ی زیبائی‌های ریو اغراق می‌شود، ولی مسلماً وجود خود این زیبائی قابل انکار نیست. اما در زمینه‌ی ارقام مربوط به رشد و توسعه‌ی اقتصاد، می‌توان گرفت که سائوپولو بر ریودوژانیرو برتری مطلق دارد.
پلاژهای ریو، که از اوراکا تا باراداتی ژوکا در طول 32کیلومتر واقع شده‌اند یکی از نقاط جاذبه‌ی اصلی این شهر به شمار می‌روند. معمولاً مردم عادی از پلاژهائی که در پای فانوس پن دوسوکر یا در برابر فلامنگو قرار گرفته‌اند، استفاده می‌کنند. فوتبالیست‌ها و ورزشکاران به کوبا رفت و آمد می‌کنند. پلاژها هر چه به سمت جنوب پیش می‌روند، قشنگتری و مجللتر می‌شوند.
موج قهوه که از ریو حرکت کرده بود، پس از عبور از دره‌ی پارائیبا، در سال 1830م. ایالت سائوپولو را دربرگرفت. تاریخ ترقی این گیاه در سالهای آخر قرن نوزدهم و اوائل قرن بیستم، در عین حال تاریخ رشد غیرقابل تصور ایالت سائوپولو است. 11
دیرسائوبنتو، ریود و ژانیرو: نقشه اصلی را فرانسیسکو دفریاس دامکیتا در 1617 ارائه کرد. شبستان در 1669 مسقف شد. سپس در 1680 پلان جدیدی توسط فری برناردوسائونبتوکرادسوزا تهیه شد. او ساخت کلیسا را به پایان رسانید و خزانه را نیز ساخت (1693) صومعه در 1755 تکمیل گشت. کنده‌کاری‌های پر و مجلل داخل کلیسا محراب، صندوق خانه و نمازخانه مربوط به سالهای 1714 تا 1800می‌باشد.
دریانورد اسپانیایی وینسنت پانز پین زون، نخستین اروپائی معروفی است که برای دیدن برزیل هنگامی که در رسیف در 26ژانویه 1500لنگر انداخته بود استوسیودسا پرتغالی این شهر را در 1565 پس از اینکه فرانسویان را بیرون راند، بنا کرد.
این هر بر فلات و یک دشت ساحلی باریک، میان دامنه تپه‌های برزیلی سرزمینهای بلند و اقیانوس اطلس، روی کرانه خلیجک گوآنابا را در ایالت ریودوژانیرو، برزیل، نقطه گرمسیری در آمریکای جنوبی است. با خط ساحلی به طول 78کیلومتر.
آب و هوا: ریو در یک منطقه گرمسیری و آب و هوا بطور نمونه گرم و مرطوب است. متوسط درجه حرارت 23درجه سانتیگراد متوسط ریزش باران سالانه 1088 میلی متر است. اما در برخی از ارتفاعات بیشتر از 60اینچ باران می‌بارد.
آموزش: برزیل با ورود به قرن 21با یک رشد نرخ 16درصدی علیرغم آن، توجهی به آموزش می‌شود 25 درصد کودکان فقیر به مدرسه راه نمی‌یابند. حدود 90 درصد مردم بالای 10سال، دارای نرخ سواد بالاتر است. کودکان محروم و بی‌خانمان می‌رود که وضع بهتری یابند.
در ریو 1033دبستان و 25594 نفر معلم و 370مدرسه متوسطه با 9699 معلم و 227892 نفر دانش آموز دارد. درین شهر 53کالج با 14864 معلم و 154447 دانشجو این شهر شش دانشگاه مهم و 47مدرسه خصوصی آموزش عالی دارد. دانشگاه فدرال ریو و دانشگاه پونتی فیکال کاتولیک و دانشگاه ایالتی ریو در شهر ریو قرار دارد.
پارکها و تفریحگاهها: با بیش از 78 کیلومتر خط ساحلی و 72کیلومتر ساحل شنی و بازی در شن و آب در میان فعالیتهای ورزشی مورد علاقه اهالی است. این شهر 33پارک و سه حفاظتگاه محیط زیست دارد 20محیط حفاظت شدهف ده منطقه حفاظت شده دائمی و مناطق جالب زمین شناسی دارد.
هنرهای نمایشی: ریو یک مرکز مهم برای هنر است. این شهر محل و مرکز کمپانی بالت و ارکستر فانیکا برزیل، ارکستر سمفونی مدرسه مشهور ملی موسیقی در بخشی از دانشگاه فدرال ریو است. تآتر محل بالت و اوپاست. درینجا بسیاری گروههای تآتری در شهر و چندین مرکز فرهنگی، ریو میزبان بسیاری از برگزاری‌های موزیکی شامل جشنواره‌های جاز، رقص و سینماست. ریو بیش از 60گالری هنری 75 کتابفروشی و کتابخانه و چندین سینما و کلوب و تالار رقص دارد.
کتابخانه‌ها و موزه‌ها: کتابخانه ملی شهر در 1810 برای محل بجا مانده کتابخانه سلطنتی آجودا از پرتغال پس از زمین لرزه در لیسبون سال 1755 به برزیل برده شد. کتابخانه‌های دیگری نیز در ریو فعال است. علی رغم از دست دادن عنوان پایتختی ریو، باز ریو همچنان مرکز فرهنگ پس از 1960 می‌باشد. آکادمی برزیل لترز و آکادمی برزیل دانش در شهر ریو برخاست. موزه ملی هنرهای زیبا در 1818 تأسیس و محل نگهداری و نمایش آثار هنری برجسته قرن بیستم با توجه بیشتر به هنرمندان برزیلی در موزه ملی یک مجموعه سرامیک پیش از کلمب، فسیلهای دایناسور و برخی از حیات وحش ریو میزبان موزه تاریخی، موزه هنر مدرن و موزه ایتالیا.12
برخی از مآخذ و کتابهای سودمند
1- شناخت شهرهای ایران
2- جغرافیای شهری افغانستان- اروین گروتس باخ- ترجمه محسن محسنیان
3- مجله بندر و دریا- سازمان بنادر و کشتیرانی
4- تاریخ شکل شهر- جیمز موریس ترجمه راضیه رضازاده
5- جغرافیای کامل قفقاز – دکتر بهرام امیراحمدیان
6- مجله پیام یونسکو
7- سرزمین و مردم دانمارک- ریموند و لرابه و ونرکوش- ترجمه هوشنگ وکیل زاده
8- دائرة المعارف عمومی 2 جلدی عبدالحسین سعیدیان
9- نوشهرها- پی یر مرگن- ترجمه دکتر رضا قیصریه
10- بتول مجتبوی
11- دکتر محمد سعیدیان
12- دکتر نرگس سعیدیان
معماری در پایه مفاهیم- ادواردت وایت ترجمه محمد احمدی نژاد
معماری و موسیقی- منصور فلامکی غلامحسین نامی، حسینعلی ملاح و منشور آتن
واسازی- جفری برادبنت- ترجمه دکتر منوچهر مزینی
مشاهیر معماری (جوزف لی سرت) شرکت مهندسین مشاور کلیل آثار معماری –ادوارد آردوکاتالانو ترجمه کیومرث زنده دل
لوئی کان- رومالدو جورگولا- ترجمه عبدالله جبل العاملی
رایکا
کلوئه
ز-ژ
سائوپولوSaopaulo
جمعيت
ج 18000000نفر
بزرگترین شهر برزیل و از سریع الرشدترین شهرهای برزیل است. دارای کارخانه‌های متعدد و تولید کننده بیش از نصف قهوه جهان می‌باشد. راه‌آهن و شاهران جدید شهر سائوپولو و شهر سانتوس را به هم مرتبط ساخته است. بندر دریایی از این شهر فقط 35مایل فاصله و ریود واژانیرو در حدود 220مایلی شمال شرقی آن قرار دارد. شهر سائوپولو در ارتفاع 2700 پائی از سطح دریا و در منطقه‌ی خوش آب و هوایی قرار گرفته است.
صنایع مهم آن عبارت است از فولاد سازی، پارچه بافی از الیاف مصنوعی و طبیعی، کفش، سیمان و محصولات غذایی. جمعیت این شهر در سال 1880چهل هزار نفر و در سال 1920کمتر از 600000نفر بود. در این شهر کارخانه‌ها و مؤسسات مهمی به کار مشغول است. این شهر از لحاظ فعالیتهای صنعتی و تجاری یک شهر جالب به شمار می‌رود. کارخانه عظیم برق آبی در نزدیکی بندر سانتوس برق ارزان تولید می‌کند.
در سال 1554 میسیون‌های پرتغالی آن را برافراشتند تا نیمه سده 1800شهری کوچک بود تا اینکه به یک مرکز مهم بازرگانی و صنعتی کشور برزیل تبدیل شد. هزاران تن آسیائی و اروپایی برای کشت و برداشت قهوه به این سامان شتافتند. امروزه حدود نصف صنعت صادراتی در سائوپولو و اطراف آن ایجاد گشته در دهه 1970بود که سائوپولو با آهنگی تند بزرگ و بزرگتر گشت.
شهر سائوپولو بر فلات و در حدود 48کیلومتری کرانه اقیانوس اطلس ساخته شده است. امروزه آسمانخراشهای بسیار در این شهر برافراشته شده است از این گذشته مراکز خرید و هتلهای بسیار در سائوپولو دایر است.
بیشتر مردم این سامان از بازرگانان مهاجران آلمانی ایتالیائی، ژاپن، لبنان، پرتغال، اسپانیا یا سوریه‌ای و برخی نیز از تبارهای سیاههای آفریقائی و سرخپوستان بومی هستند.
شهر سائوپولو در سال 1554 تأسیس گردید، از آن پس مهاجران اروپایی برای یافتن طلا، الماس و سایر معادن فلزات قیمتی در قرن 17و 18 در این شهر سکونت گزیدند.
در سال 1900م، شهر سائوپولو فقط 80000نفر جمعیت داشت. اما عده‌ی پولیست‌ها (اهالی سائوپولو) در 1920م. 580000، در 1925 م. به 720000، در 1940م. به 1500000و در 1952 به 2250000 نفر بالغ گردید. در سال 1961م. متروپل پولیست با سه و نیم میلیون نفر جمعیت از ریو جلو افتاد. وسعت خاک سائوپولو از 9 درصد خاک برزیل تجاوز نمی‌کند، ولی 20 درصد جمعیت کشور، در این ایالت زندگی می‌کنند. به علاوه سائوپولو 44 درصد درآمد کشاورزی سراسر برزیل را تأمین می‌کند.
رشد و ترقی بیسابقه‌ی سائو تنها ناشی از توسعه‌ی سریع کشت طلای سبز نیست. عوامل دیگری از قبیل نزدیک بودن به بندر سانتوز و ارتباط با آن بندر از طریق یک جاده‌ی شوسه‌ی بسیار عالی – رشد سریع نیروی عظیم ئیدروالکتریک و به خصوص مجاورت با معادن غنی ایالات میناسی و مرکز آهن گدازی ولتارووندا، به پیدایش شهر درجه‌ی اول برزیل و نخستین مرکز صنعتی آمریکای جنوبی کمک نمود. ولی روشن است که کشت قهوه مبدأ این ترقی سریع به شمار می‌رود.
کاملاً روشن است که منحنی ترقی سائوپولو با منحنی تولید قهوه هماهنگی کامل دارد. در سالهای پس از 1900م. تعداد درختان قهوه از 600میلیون پائینتر نیامد و همین امر باعث شد که قهوه از سالهای آخر قرن نوزدهم به بعد، به فرمانروای مطلق اقتصاد برزیل مبدل گردد. تولید قهوه که در 1836 م. به 15میلیون کیسه افزایش یافت. همه‌ی انقلابات اجتماعی و انسانی این ناحیه جدید مسکونی با ترقی سریع کشت قهوه ارتباط نزدیک دارد. قهوه نیز مانند شکر و یا بهره‌برداری از معادن به نیروی کار فراوان احتیاج دارد. فازندیروهای پولیست نیز مانند صاحبان آسیاهای شکر به نیروی کار بردگان سیاه متوسل شدند.
از 1887 تا 1900م. 863000مهاجر وارد ایالت سائوپولو شدند. کارگران سفید که در آن زمان کولونو نامیده می‌شدند در کنار کارگران سیاه، که به تدریج و با کندی آزاد می‌شدند، به کار می‌پرداختند. جامعه‌ای که در دوران قهوه به وجود آمد، بر پایه‌های زمین بزرگ، برده داری و رژیم پدر شاهی استوار بود.
بحران 1930م. که در بسیاری از کشورهای آمریکای لاتین به نتایج مصیبت باری منجر گردید، یکبار دیگر اقتصاد سائوپولو را به جلو پرتاب کرد. خدا نه تنها برزیلی است، بلکه پولیست نیز هست!! در جریان بحران و پس از آن، تعداد ساختمانها، بانکها، آسمان‌خراش‌ها و صنایع سائوپولو به سرعت چند برابر گردید.
پایه‌گذاری گسترده‌ی صنایع اساسی تازه در جریان جنگ جهانی دوم آغاز گردید. میزان گسترش این صنایع در سائوپولو از هر جای دیگری چشمگیرتر است و پولیستها از این نظر بر خود می بالند.
کافی است گفته شود که یک میلیون و نیم کارگر چرخهای 40000کارخانه این ایالت پیشتاز را به حرکت در می‌آورند. تنها یک تراست، یعنی تراست ماتارازو، 300بنگاه صنعتی را کنترل می‌کند و 30000کارگر در اختیار دارد.
سائوپولو- موزه هنر سائوپولو- برزیل معروف به موزه سائوپولو بواسطه داشتن مشهورترین مجموعه‌های شاهکارهای هنرمندان اروپایی شامل آثاری از قرن 13 تاکنون با تأکید بر آثار امپرسیونیست‌ها. 17
سائوجوزه داس کامپوس Aojosedos compos
جمعيت
ج 1000000نفر
از شهرهای کشور برزیل، جزو ایالت سائوپولو، در جنوب شرقی کشور برزیل، مرکز صنعت هواپیماسازی کشور است. با داشتن انستیتوی تحقیقات هوایی و برخی تولیدات صنعتی دارای اهمیت می‌باشد.
سائولوئیس Saoluis
جمعيت
ج 1000000نفر
شهری است در کرانه شمالی برزیل، پایتخت ایالت ماراناهائو که میان خلیجک سائوکاکورس و سائوجوزه بر جزیره لوئیس قرار دارد که در واقع شبه جزیره‌ای است که از سرزمین اصلی تنها با یک کانال باریک جدا گشته و در 402کیلومتری جنوب شرقی بلم قرار گرفته، سائولوئیس یک بندر طبیعی خوب بر خلیجک سائومارکوس در دهانه رودهای قابل کشتیرانی می‌ریم و ایتاپکرو قرار گرفته، کشتی‌ها، تولیدات کشاورزی گرمسیری آن ناحیه را چون الوار، پوست حمل می‌کنند، ازین گذشته صنایع سائولوئیس کارخانه‌هایی چون پنبه پاک کنی، پالایش شکر و عمل آوری غذا دارد.
این شهر را در سال 1612 فرانسویان به نام لوئی سیزدهم برافراشتند ولی در سال 1615 به چنگ پرتغالی‌ها افتاد. یک عده از نویسندگان برجسته درین شهر تولد یافتند تا جایی که این شهر نام آتن برزیل یافت.
فورتالزا Fortaleza
جمعيت
ج 3200000 نفر
از شهرهای کشور برزیل که در 1609 برافراشته شد، در شمال شرقی برزیل و در 435 کیلومتری شمال غربی ناتال، پایتخت ایالت سییرا، صنایع: تصفیه شکر، پارچه، صابون، کشتی سازی می باشد.
کامپی ناس Campinas
جمعيت
ج 2000000 نفر
از شهرهای کشور برزیل، در جنوب غربی برزیل، در 93 کیلومتری شمال غربی سائوپولو، صنایع: تصفیه شکر، ریخته گری فلز، قهوه و عمل آوری آن.
کویابا
شهر کویابا پایتخت ولایت ماتوگروسو، در مغرب برزیل و در قسمت علیای رود کویابا که قابل کشتیرانی است قرار گرفته. در قرن 18 تأسیس گشت که با جستجوی طلا در ناحیه، تقریباً هم زمان بود.
پورتوالجر PORTOALEGRE
جمعيت
ج 1320069 نفر
جنوبی‌ترین شهر بزرگ برزیل و پایتخت ایالت ریوگراند دوسوفل، بندرش تقریباً (لوگوآدوس پاتوس) در ساحل اقیانوس اطلس واقع است. کشتی‌های متوسط می‌توانند در بیرون بندر ریوگراند /150 مایلی جنوب رفت و آمد کنند.
پارتوالجر، کشتی‌های گوشت و حیوان یا محصولات دیگر از جمله: چوب، غلات، نوشابه، میوه و برنج همه تولیدات نواحی حاصلخیز و کشاورزی اطراف شهر را حمل و صادر می‌کند.
این شهر در سال 1742 به وسیله پرتغالی‌ها تأسیس گردید، با ایجاد آسمانخراش‌ها و خیابانهای وسیع مدرن بر جلوه این شهر افزوده گشت.
هزاران آلمانی و ایتالیایی در قرن نوزدهم و بیستم در این شهر ساکن گشته، رفته رفته مرکز مهم تجارت گردید. 17
گوایانیا
جمعيت
ج 1100000 نفر
از شهرهای کشور برزیل، در جنوب شرقی کشور، پایتخت ایالت گوایاس، محل دانشگاه کاتولیک (1959) و دانشگاه فدرال (1964) صنایع مهم: دام است.
مانائوس Manaus
جمعيت
ج 1500000 نفر
از شهرهای برزیل و مرکز ایالت آمازوناس و در شمال غربی کشور برزیل بر کرانه رود نگرو قرار گرفته، مرکز مهم بازرگانی و فرهنگی منطقه آمازون علیا و بندر رودخانه مهمی می‌باشد. در سال 1669 شهر مانائوس برافراشته شد. اما تا اواخر قرن نوزدهم به آهنگی کند پیشرفت نمود تا این که بازار کائوچو در این سازمان رونق و این شهر به ترقی و پیشرفت فراوانی یافت. در این شهر سازمانهای متعددی از قبیل باغ جانورشناسی و گیاه شناسی به فعالیت پرداخت از این گذشته بندری آزاد و دارای فرودگاه و صنایعی چند از جمله پالایش نفت است. صادرات مهم آن بادام، کائوچو، چوب‌های سخت و پوست جانوری می‌باشد.
این شهر بر کرانه رودخانه نگر و در 16 کیلومتری محل التقای رود آمازون و نگرو قرار گرفته اما حدود 1600 کیلومتر از دهانه آمازون فاصله دارد ولی کشتی‌های اقیانوس پیما می‌تواند به آن رسیده این شهر مرکز داد و ستد فرآورده‌های محلی و اطراف آمازون می‌باشد.
در بیش از 1000 مایلی دهانه رود آمازون بر کرانه اقیانوس آرام واقع، کائوچو، گردوی برزیلی و چوب‌های سخت از محصولاتش می‌باشد. این چوب‌ها به وسیله جریان رودخانه به محل مورد نظر برده می‌شود. اپراخانه آن در سال 1900 تشکیل گردید.
جهش غیرمنتظره و هیجان آور کائوچو باعث پیدایش شهر کوچکی به اسم مانااوس گردید. مانااوس پایتخت آمازونی که از فرو لاتکس سرمست بود، می‌خواست مانند ریو صاحب خیابانهای سنگفرش، پل، تراموای الکتریکی، کاخ‌ها و کلیساهای متعدد و حتی یک اپرا بشود و آرزو می‌کرد یک روز رقص پاولووا در این اپرا تماشاچیان را ه شور و وجد بیاورد.
مانااوس به سرنوشت خود تسلیم شد؛ او تصمیم گرفت که دیگر پا از گلیم خود بیرون نگذارد و برای همیشه به صورت یک شهر استوائی و جنگلی – شهری که 3000کیلومتر با اقیانوس اطلس فاصله دارد باقی بماند.
نیتروی Niteroi
جمعيت
ج 458465 نفر
شهربندری، مرکز ایالت ریو دژانیرو جنوب شرقی برزیل، کنار خلیج گوانابارا بواسطه دریاکنارهای زیبایش شهرت دارد. تولیدکننده پارچه، شیشه، کبریت، موادغذائی و ‏فرآوده های توتونی و مواد دارویی می باشد. در 1573 یک سکونتگاه سرخپوستان بود. در 1819 این سکونتگاه از میان رفت و در 1835 نیتروی مرکز ایالتی شد.
ولتاردوندا voltaredonda
از شهرهای صنعتی مهم برزیل برکرانه رودخانه پارئیبا در ایالت رویودوژانیرو درشمال این کشور است بواسطه تولیدات فلزی اهمیت و شهرت فراوانی یافته است.
مرکز مهم فولادسازی برزیل درکنار جاده بین ریود و جانیرو و سائوپولو واقع است. پس از جنگ جهانی دوم تاسیس گردید و سنگ آهن پرعیار آن از ایالت میناس گریاس آورده میشود.
ویتوریا
از شهرهای بندری و حمل و نقل مهم برزیل، برکرانه اقیانوس اطلس است که در آن پنبه، قند، قهوه تولید میگردد. این شهر در اواسط قرن 16 برافراشته شد.